ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
Ο κύβος ερίφθη
Γράφει ο Γιάννης Αρβανίτης.
Άκουσε το άρθρο
Στις 14-9-1814 ιδρύθηκε η «Φιλική Εταιρεία», με σκοπό να «ετοιμάσει το έδαφος για τον ξεσηκωμό του Γένους».Μυστικοπάθεια, ίντριγκες, ροή χρήματος και τα μέλη της.
Μιμητισμός 130 χρόνια μετά με την «Φιλική Εταιρεία» της Κρήτης.
Η Άλωση της Πόλης (29-5-1453), αποτέλεσε θρυαλλίδα σοβαρών εξελίξεων στον ευρύτερο Ελλαδικό εδαφικό χώρο. Σταδιακά η Ηπειρωτική και η νησιωτική χώρα, όπως και το σύνολο των Βαλκανίων, η ΒΑ Αφρική, η Αραβική χερσόνησος κατά μεγάλο μέρος και περιοχές του Καυκάσου – πέρασαν υπό των έλεγχο των Οθωμανικών δυνάμεων, κι ίσως τα πράγματα να ήταν πολύ πιο δύσκολα, αν «δεν «άντεχαν» οι υπερασπιστές στην Βιέννη (1529 & 1683)και στην Μάλτα (1565).
Οι Οθωμανικές ορδές θα είχαν ξεχυθεί και στην ευρύτερη Ηπειρωτική Ευρώπη – ενώ στη περίπτωση της Μάλτας, τυχόν κατάρρευση των Ιπποτικών Ταγμάτων, θα «γέμιζε» τα ταμεία τους με απίστευτο πλούτο και οπλισμό, ενώ θα «έθετε εν αμφιβόλω» ακόμη και την Παπική Εξουσία.
Ο δικός μας τόπος ήδη γνώριζε ξένη κατοχή από «Λατίνους κατακτητές» , που σταδιακά αποτραβήχτηκαν ή ηττήθηκαν, από τους Οθωμανούς. «Ο Έλληνας» σκλαβώθηκε για αιώνες και όλες οι προσπάθειες που έγιναν για να ξεσηκωθεί…..απέτυχαν με βαρύτατες συνέπειες.
Από την άλλη, οι Οθωμανοί κατακτητές, ακολουθώντας μια ιδιαίτερη πολιτική, έδωσαν προνόμια και εξουσία σε ντόπιους ισχυρούς παράγοντες – σε όλα τα Βαλκάνια – πετυχαίνοντας «οι Βολεμένοι» όπως τους αποκαλούσαν να μην έχουν κατά νου, τόσο έντονο το αίσθημα για ξεσηκωμό και ελευθερία.
«ΟΥΔΕΝ ΜΟΝΙΜΟΤΕΡΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΥ» που λένε, ρήση σοφή αλλά όχι και πανάκια!
Τα χρόνια περνούσαν…τι χρόνια δεκαετίες και αιώνες, με την κατάσταση να μην αλλάζει. Κι όμως το αίμα πολλών έβραζε – οι κλέφτες και οι αρματολοί έδιναν τον δικό τους αγώνα στα ορεινά και στην ύπαιθρο – ενώ αέρα ελευθερίας ανέπνεαν οι ναυτικοί μας, ήδη πανίσχυροι, έμποροι, καραβοκύρηδες, ψημένοι πειρατές και κουρσάροι.
Στο ξεκίνημα του 19ου αιώνα, οι συνθήκες είχαν αλλάξει, ο Ρήγας, οι κλεφταρματολοί μας που πέρασαν στα Ιόνια νησιά, οι Σουλιώτες, οι «θεριστές των θαλασσών» -- έδειχναν πως μπορούσε ο Έλληνας να ελπίζει ότι θα γινόταν κάποια στιγμή ΤΟ ΜΕΓΛΟ ΜΠΑΜ …κι όλοι θα πιάνανε τα όπλα!
14 -9 -1814 Η ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Η πρώτη σπορά έγινε στην Οδησσό της τότε Τσαρικής Αυτοκρατορίας, πόλης Ελληνικής, με ισχυρή παροικία ομογενών, που έλεγχαν το εμπόριο, τη ναυτιλία και είχαν βαρύ αποτύπωμα στην ντόπια Ολιγαρχία και Εξουσία.
Σύμφωνα με τις πλέον ασφαλείς πηγές ιστορικών, στις 14-9, μπήκε η πρώτη «υπογραφή» για την ίδρυση ενός άυλου φορέα…..που σκοπό είχε να προετοιμάσει αλλά και να πορώσει τους Ρωμιούς, ώστε κάποια στιγμή να ξεσηκωθούν! Τρεις μικροέμποροι, οι Νικόλαος Σκουφάς, Αθανάσιος τσακάλωφ και Εμμανουήλ Ξάνθος, ήταν οι ιδρυτές της ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ, όπως ονομάστηκε το «δημιούργημά τους».
Κάποιες πηγές, θέλουν το τρίτο να μην ήταν ιδρυτικό μέλος, αλλά μα προσχώρησε λίγο νκαιρό μετά την ίδρυσή της. Από τους πρώτου μυημένους, ήταν ο Αντώνιος Κομιζόπουλος, αλλά και ο Νικόλαος Γαλάτης, που ο παρορμητικός του χαρακτήρας και η απληστία του, ανάγκασαν τους πρωτεργάτες να διατάξουν τη δολοφονία του. Για τους ίδιους λόγους δολοφονήθηκε και ο Κυριάκος Καμαρηνός, που είχε αποστολή να «αποκτήσει ο οργάνωση» την στήριξη του Πετρόμπεη και των Μανιατών οπλαρχηγών.
Οι Ξάνθος και Σκουφάς, νωρίτερα ήταν μέλη της οργάνωσης ΕΤΑΙΕΙΑ ΤΟΥ ΦΟΙΝΙΚΟΣ, με αναφορά στους Ιταλούς καρμπονάρους, που στόχο είχαν την βίαιη αντίδραση κατά των Οθωμανών κατακτητών, όπου κι αν βρίσκονταν.
Η ΜΥΣΤΙΚΟΠΑΘΕΙΑ, Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ, Η ΣΙΩΠΗ, Η ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΦΗΜΩΝ – όχι για την εταιρεία φυσικά – ήταν βασικά στοιχεία που τα μέλη της οργάνωσης έπρεπε να τηρούν ευλαβικά και χωρίς ερωτήσεις!
Ο Ξάνθος φέρεται να ήταν αυτός που επέβαλε τους κανόνες αυτούς, δεδηλωμένος τέκτονας «με βαθμό» -- όπως τέκτονες «χαμηλοί» ήταν και οι άλλοι ιδρυτές.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΥ
Χρόνια αργότερα ο Ξάνθος στα απομνημονεύματά του, αποκάλυψε πως τα όσα έμαθε ως τέκτονας, τον ώθησαν στο να αναζητήσει τους κατάλληλους συμμάχους για να συνιδρύσουν μία μυστική οργάνωση, με επαναστατικό προσανατολισμό, ώστε την κατάλληλη στιγμή οι σκλαβωμένοι Έλληνες να ξεσηκωθούν!
Ο Ξ. μυήθηκε από τον φίλο του Πάνο Καραγιάννη, ο οποίος αργότερα, απέκτησε ισχυρό ρόλο στα Διοικητικά της ΦΙΛΙΚΗΣ. Με άξονα την απόλυτη μυστικοπάθεια και τη συνωμοτικότητα, ιδρυθεί η οργάνωση, που είχε μάλλον αργή ανάπτυξη στην αρχή! Φωτεινό άστρο για τους «πρώτους» της Φ.Ε, ήταν οι αρχές και οι αξίες του Ρήγα - (ελευθερία, ισότητα, αδερφοσύνη, μίσος για τον κατακτητή). Αρχές που πρέσβευε ο Διαφωτισμός αλλά και η Γαλλική Επανάσταση.
Η δε απόψεις του περί συγκρότησης Βαλκανικής Ομοσπονδίας, αποτέλεσαν «Ευαγγέλιο» για τους ΦΙΛΙΚΟΥΣ. Ο Ρήγας σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές , φέρεται να ήταν μέλος της ισχυρής τεκτονικής στοάς, «ΚΑΛΟΙ ΕΞΑΔΕΛΦΟΙ» της Βιέννης.
Ιστορικοί μιλούν για την ένταξη πολλών εκ των πρωτεργατών του `21, σε τεκτονικέ στοές της Ευρώπης και των Ιονίων νήσων…..χωρίς όμως να υποδηλώνουν κάτι γι` αυτό.
Δεδηλωμένοι τέκτονες ήταν τα αδέρφια Καποδίστρια, τα αδέρφια Υψηλάντη, αλλά και οι Μαυροκορδάτος, Μιαούλης, Νέζης, Κολοκοτρώνης, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης. Ο τρόπος λειτουργίας της ΦΙΛΙΚΗΣ, ήταν αυτό που δημιούργησε περίεργους συνειρμούς, ώστε πολλοί να επιχειρούν να συσχετίσουν την οργάνωση με τον τεκτονισμό.
Άλλο όμως η μυστικοπάθεια και ο συνωμοτισμός, κι άλλο να επιχειρείται κάτι εντελώς διαφορετικό.
Η ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΥΝΑΜΩΝΕΙ
Από το 1819, οι μυήσεις στην οργάνωση αυξάνονται ραγδαία, στην Μολδοβλαχία, στην Αυστρία – ισχυρός ο Ελληνικός παράγοντας – στην Ρωσική Αυτοκρατορία, στην ίδια την Πόλη. Αλώστε η έδρα και το Αρχηγείο έχουν μεταφερθεί στην Κωνσταντινούπολη από το `18, σε μια προσπάθεια να είναι πιο κοντά στο εκεί ισχυρό Ελληνικό στοιχείο, αλλά και στην σκλαβωμένη χώρα.
Οι αποκαλούμενοι Απόστολοι, αυτοί που είχαν το ελεύθερο να μυήσουν νέα μέλη, αλλά και να επιδιώξουν να αποκτήσουν «κάτι χειροπιαστό για τον αγώνα – υλική στήριξη» -- άπλωσαν τα φτερά τους σε πολλές περιοχές, αναζητώντας ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες, «πρώιμους οπλαρχηγούς», καπετάνιους και πλοιοκτήτες, προύχοντες και κοτζαμπάσηδες.
Ο Όρκος σκληρός και ανελέητος αν τον παράβαινε κάποιος μυημένος, ‘στόμα κλειστό’ και τυφλή υπακοή στις άνωθεν εντολές. Αρχές του 1820, προσφέρθηκε η ηγεσία της οργάνωσης στον Καποδίστρια, για να ακολουθήσει η άρνησή του ως κίνηση βιαστική.
Τελικά αυτός που θα δεχτεί να ηγηθεί, αψηφώντας τις συνέπειες ήταν ο Αλ. Υψηλάντης, Υπασπιστής του Τσάρου – ο οποίος θα αποδειχτεί χρυσή επιλογή. Έμπειρος και ικανός στρατιωτικός, θα αποστείλει άμεσα γραπτές εντολές και οδηγίες στις Εφορείες της οργάνωσης, ζητώντας να αναζητηθεί οικονομική στήριξη για τον ξεσηκωμό, καθώς οι συνθήκες δεν θα μπορούσαν να ‘κρατηθούν’ για πολύ χωρίς συνέπειες, δηλαδή επανάσταση!
Το όνομα Υψηλάντη έλεγε πολλά, οι ισχυροί που ήλπιζαν πως θα άξιζε να βοηθήσουν την προσπάθεια…κινήθηκαν, ο Κλήρος ήταν στις επάλξεις, οι κλεφταρματολοί, ανέμεναν «για να πάρουν φωτιά» -- ο χρόνος πίεζε. Η αρχή έγινε στο Ιάσιο της Μολδοβλαχίας, για να ακολουθήσει ο Μωριάς – Καλαμάτα, Καλάβρυτα, Πάτρα, Μάνη, νησιά Αιγαίου.
Ο ρόλος της ΦΕ ήταν καθοριστικός, αν και από πίσω δεν κρυβόταν κάτι το μεγάλο….ή κάποιος Μεγάλος -- ΈΔΩΣΕ ΔΎΜΑΝΗ ΚΑΙ ΠΊΣΤΗ ΣΕ ΠΟΛΛΟΎΣ ΟΙ ΟΠΟΊΟΙ ΤΗΝ ΚΑΤΆΛΛΗΛΗ ΣΤΙΓΜΉ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΣΤΙΣ ΕΠΕΛΞΕΙΣ!
ΟΙ 12 ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ
Πρόκειται για την αποκαλούμενη «Αρχή των 12 Αποστόλων» της οργάνωσης, που ανέλαβαν να «τρέξουν τις εξελίξεις» σε κάποια μεγάλη περιοχή: Ολύμπιος στην Σερβία, Βατικιώτης στην Βουλγαρία, Πεντεδέκας στη Ρουμανία, Λουριώτης στην Ιταλία, Αναγνωσταράς στα νησιά Σαρωνικού, Χρυσοσπάθης στην Μεσσηνία,
Φαρμάκης σε Μακεδονία και Θράκη, Κροκιδάς σε Ήπειρο, Πελοπίδας στην Πελοπόννησο, Ίπατρος στην Αίγυπτο, Κατακάζης στη Ρωσία και Καμαρηνός για τον Πετρόμπεη της Μάνης!
ΥΓ -- Α) Η ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΧΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΗΣ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΚΕΝΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ.
ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΌΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΛΛΗ ΤΗΣ ΕΙΧΑΝ ΨΕΥΔΩΝΥΜΑ
ΟΛΟΙ ΤΟΣ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΤΗΡΟΥΝ ‘ΟΡΚΟ ΣΙΩΠΗΣ’
Β) ΥΠΗΡΞΑΝ ΚΑΙ ΟΙ «ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ» ΤΗΣ ΦΙΛΙΚΗΣ.
ΤΟ 1809 ΙΔΡΥΘΗΚΕ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ ΤΟ «ΕΛΛΗΝΟΓΚΩΣΣΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ», ΩΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ – ΕΝΩ ΤΑ ΜΈΛΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΧΡΥΣΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΜΟΤΗΤΑΣ
ΤΟ 1813 ΙΔΡΥΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ Η «ΦΙΛΟΜΟΥΣΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ, ΑΛΛΆ ΚΑΙ ΤΗΝ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ
Η ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (1937)
Το 1937 το καθεστώς μεταξά έχει εδραιωθεί για τα καλά σε όλη τη χώρα. Ο βετεράνος στρατιωτικός, έχει επιβάλει ένα απολυταρχικό καθεστώς, ενώ οι αντιφρονούντες και οι όποιοι αντιδραστικοί, «διώκονται ανελέητα». Το πιο σκληρό κυνηγητό δέχεται το ΚΚΕ -- και πρόσωπα ή φορείς, που κινούνται στον αριστερό ή σοσιαλιστικό χώρο.
Ενδεικτικά το καθεστώς, με το πανίσχυρο υπουργό Ασφαλείας Μανιαδάκη, πέτυχε να ‘ιδρύσει Κ.Ε του ΚΚΕ» -- ελεγχόμενη απολύτως από την Ασφάλεια, με δικά της μέλη, ακόμη και τον δικό της ….ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ!
Το 1937 στα Χανιά, κάποιοι αντιφασίστες όπως δήλωναν, προχώρησαν στην ίδρυση μια ς οργάνωσης με σκοπό να εναντιωθεί στο καθεστώς. Την ονόμασαν ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, προφανώς για συμβολικούς λόγους. Βασικό ρόλο έπαιξαν στην δημιουργία της, τοπικά μέλη του ΚΚΕ, καθώς και δυναμικά στελέχη από το Βενιζελικό χώρο. Επίσης συμμετείχαν αγρότες, εργάτες και πρόσωπα με ευρύτερες δημοκρατικές πεποιθήσεις.
Όταν αισθάνθηκαν δυνατοί και έτοιμοι, τα μέλη της αποφάσισαν να κινηθούν – εκδηλώνοντας κίνημα τον Ιούλιο του 1938. Αυτό έμεινε στην ιστορία, ως ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ.
Να σημειωθεί πως εκτός από κομμουνιστές και Βενιζελικούς, στο κίνημα συμμετείχαν και ισχυρές πολιτικές προσωπικότητες του νησιού, κυρίως Χανιώτες, όπως οι Εμμανουήλ Τσουδερός – Δ/της ΤτΕ, Ιωάννης Μουντάκης, Μανούσος Βολουδάκης, Εμμανουήλ Μάντακας (στρατιωτικό Δ/της), Αριστομένης Μητσοτάκης – θείος του Κων/νου Μητσοτάκη, Ν. Παϊζής πολιτευτής κ.α.
Στις 29/7/1938, μέσω του Ασυρμάτου Χανίων, εξέπεμψαν διάγγελμα, με αποδέκτες τον βασιλιά Γεώργιο Β` και τον λαό! «Ανέφεραν πως στη περιοχή πέτυχαν να καταλύσουν το καθεστώς, με την συνδρομή λαού και Αρχών – πως αποκατέστησαν τις ελευθερίες – ενώ ζητούσαν να γίνει το ίδιο σε όλη τη χώρα, με στόχο να αντιμετωπιστεί κάθε εσωτερικός και εξωτερικός κίνδυνος για τη χώρα και το λαό!
Βέβαια στο διάγγελμα γινόταν λόγος για ξεσηκωμό στα Χανιά, αλλά και για ανάγκη στήριξης για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας από τον Άνακτα, ο οποίος είχε αναθέσει τον Μεταξά να επιβάλει Δικτατορία. Οι ανώτερο, όλοι τους άνθρωποι με ισχυρή επιρροή στο νησί – έκριναν πως οι συνθήκες ήταν ώριμες για ‘κίνηση’ – κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσεις αλυσιδωτές αντιδράσεις και κινήσεις μιμητισμού σε όλη τη χώρα.
Νωρίς το πρωί της 29ης /7 κατελήφθησαν η Γενική Διοίκηση Κρήτης, η έδρα της Μεραρχίας, το Σύνταγμα, το Τηλεγραφείο αι πολλές ακόμη υπηρεσίες – ενώ έγινα και συλλήψεις. Πλήθος κόσμου βγήκε στους δρόμους….αλλά το τι θα ακολουθούσε δεν μπορεί να το προβλέψει ή να το πει κανείς!
Όχι μόνο δεν τους ακολούθησε κανείς στη χώρα, αλλά ούτε στο υπόλοιπο νησί. Το καθεστώς αντέδρασε άμεσα, καταλαβαίνοντας πως δεν υπήρχε σχέδιο, οργάνωση και στρατηγική. Τις επόμενες ημέρες επανήλθε… ηρεμία και η κατάσταση επανήλθε ΣΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ.
Υπεβλήθη στο Νομό Στρατιωτικός Νόμος, λειτούργησε Έκτακτο Στρατοδικείο, κι όπως αναμενόταν οι πρωταίτιοι καταδικάστηκαν - ερήμην – σε θάνατο ή βαρύτατες ποινές. Μητσοτάκης, Βολουδάκης, Μουντάκης και πολλά Βενιζελικά στελέχη πρόλαβαν και διέφυγαν στην Κύπρο -- μάλλον υπό συνθήκες ανοχής – Ρέντςη και Τσουδερός εξορίστηκαν και ο Στρατηγός Μάντακας δραπέτευσε με τη συνδρομή φίλων του.
Με εντολή του Μεταξά δεν έγινα εκτελέσεις.
Φαίνεται πως αυτή η ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, είχε στοιχεία συνωμοτικότητας, αλλά έπασχε τελείως σε θέματα οργάνωσης. Πίστεψαν τα μέλη της πως οι κινήσεις τους θα εξελίσσονταν σε ποτάμι ορμητικό.....αλλά ήταν ρυάκι ξερικό!!!
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!