ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
Η μεγάλη στιγμή του Βυζαντίου
Μάχη στο Κλειδί (29 Ιουλίου 1014): Ο θρίαμβος του Βασιλείου Β΄ και η σκληρή τιμωρία των ηττημένων.
Άκουσε το άρθρο
Το γύρισμα της χιλιετίας, το λεγόμενο σήμερα Millennium, γύρω στο 1000 μ.Χ., βρήκε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία σε περίοδο σημαντικής άνθησης.
Για περίπου 250 χρόνια, οι Βούλγαροι επιχειρούσαν με κάθε τρόπο να ανακόψουν τις επιδιώξεις των Βυζαντινών. Εκείνοι, ωστόσο, κατάφερναν να ελέγχουν την κατάσταση και να διατηρούν την ισχύ τους.
Λίγο πριν από το γύρισμα της χιλιετίας, η συνεργασία των Βουλγάρων με το τότε Πριγκιπάτο του Κιέβου δημιούργησε νέα δεδομένα. Σκληρές μάχες δόθηκαν στην περιοχή της Ρωμυλίας, οι περισσότερες από τις οποίες κατέληξαν σε νίκες των Βυζαντινών.
Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει με την άνοδο στον θρόνο των δύο αυτοκρατοριών του Βασιλείου Β΄ στο Βυζάντιο (976) και του Σαμουήλ στη βουλγαρική πλευρά (978).
«Κατά των Βουλγάρων…»
Η πρώτη μεγάλη εκστρατεία του Βασιλείου κατά των Βουλγάρων αποδείχθηκε καταστροφική. Λίγο έλειψε, μάλιστα, να χάσει τη ζωή του στη μάχη των Πυλών του Τραϊανού.
Η εισβολή των Φατιμιδών στην Ανατολία δημιούργησε νέα προβλήματα στον Βασίλειο τα επόμενα χρόνια, δίνοντας τη δυνατότητα στις δυνάμεις του Σαμουήλ να καταλάβουν βυζαντινά εδάφη στα Βαλκάνια, ακόμη και περιοχές της Ελλάδας.
Ακολούθησε, όμως, η συντριβή των Βουλγάρων στη μάχη του Σπερχειού, το 996 μ.Χ.
Οι Βυζαντινοί εξαπέλυσαν συνεχείς εκστρατείες στα βουλγαρικά εδάφη και, με τις νίκες τους στο Βιδίνιο, τα Σκόπια, τη Μοισία και την Κρέτα, έφεραν το κράτος του Σαμουήλ σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση.
Ήταν πλέον φανερό πως οι δύο αυτοκράτορες προετοιμάζονταν για την τελική αναμέτρηση.
Η επιλογή του πεδίου της μάχης αφέθηκε στον Σαμουήλ. Εκείνος και οι επιτελείς του επέλεξαν την περιοχή του Κλειδίου, στον Στρυμόνα. Ήταν, όμως, μια επιλογή με μεγάλο ρίσκο, καθώς, αν οι Βυζαντινοί κατάφερναν να διασπάσουν την άμυνα, ο δρόμος προς την καρδιά της Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας θα άνοιγε.
«Οχυρώστε τα πάντα…» – Η μάχη
Επί μήνες, οι βουλγαρικές δυνάμεις οχύρωναν διάφορα σημεία στην ευρύτερη περιοχή, αξιοποιώντας και τα φυσικά πλεονεκτήματα που τους προσέφερε η ροή του Στρυμόνα.
Το 1014 μ.Χ., στο Κλειδί, δόθηκε η «μάχη των μαχών».
Τάφροι, ξύλινα και πέτρινα οχυρώματα, καθώς και οι ιδιαίτερες εδαφολογικές συνθήκες της περιοχής, αξιοποιήθηκαν στο έπακρο από τους Βουλγάρους. Την περιοχή, όμως, γνώριζαν πολύ καλά και οι Βυζαντινοί.
Στο πλευρό του Σαμουήλ βρισκόταν ο γιος του, Γαβριήλ.
Απέναντί του, ο Βασίλειος είχε μαζί του μερικούς από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς ηγέτες στην ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας: τον Νικηφόρο Ξιφία, τον Κωνσταντίνο Διογένη και τον Θεοφύλακτο Βοτανειάτη.
Οι βυζαντινές δυνάμεις αριθμούσαν περίπου 20.000 άνδρες, ενώ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της εποχής, οι Βούλγαροι διέθεταν σχεδόν διπλάσια δύναμη.
Ο Βασίλειος αξιοποίησε τόσο το υψηλό φρόνημα του στρατού του όσο και τις ικανότητες των στρατηγών του. Κάθε διοικητής χτύπησε στοχευμένα και από διαφορετικό σημείο. Οι προσπάθειες των Βουλγάρων να παρασύρουν τους Βυζαντινούς σε παγίδες αποδείχθηκαν ανεπιτυχείς.
Από την πρώτη στιγμή, οι Βούλγαροι βρέθηκαν σε θέση άμυνας, ενώ οι Βυζαντινοί δεν έχασαν ποτέ την επιθετική πρωτοβουλία.
Ισχυρή δύναμη υπό τον Νικηφόρο Ξιφία πέρασε μέσα από δύσβατα μονοπάτια και βρέθηκε στα μετόπισθεν του εχθρού. Από εκείνη τη στιγμή, η έκβαση της μάχης είχε ουσιαστικά κριθεί.
Βουλγαρικά τμήματα τράπηκαν σε φυγή προς περιοχές των σημερινών Σκοπίων, ενώ η κατάρρευση του στρατού του Σαμουήλ ήταν πλέον προδιαγεγραμμένη.
Οι αμυντικές γραμμές των Βουλγάρων κατέρρευσαν και ο κύριος όγκος των δυνάμεών τους υποχώρησε προς τη Στρώμνιτσα. Ο ίδιος ο Σαμουήλ σώθηκε χάρη στην αποφασιστική παρέμβαση του γιου του και κατευθύνθηκε προς την Πρέσπα και το Πρίλεπ.
Στις πεδιάδες του Μοκρίεβου, η σφαγή υπήρξε ανελέητη.
Ισχυρές βουλγαρικές θέσεις στο Ματσούκιο, στον Βαρδάρη, στο Μελένικο και κοντά στη Σόφια καταστράφηκαν ολοκληρωτικά. Ωστόσο, ο θάνατος του Θεοφύλακτου Βοτανειάτη, ο οποίος σκοτώθηκε από τον γιο του Σαμουήλ, ανέκοψε τη βυζαντινή προέλαση.
«Τυφλώστε τους…»
Ο βουλγαρικός στρατός υπέστη τη μεγαλύτερη στρατηγική ήττα της ιστορίας του.
Σύμφωνα με τους ιστορικούς της εποχής, οι αιχμάλωτοι υπολογίζονταν από 8.000 έως 15.000 άνδρες.
Ο Βασίλειος Β΄ – ο οποίος μετά τη μάχη στο Κλειδί θα έμενε στην Ιστορία με το προσωνύμιο «Βουλγαροκτόνος» – επιφύλαξε στους ηττημένους την πιο σκληρή τιμωρία.
Χώρισε τους αιχμαλώτους σε ομάδες των εκατό ανδρών και έδωσε εντολή να τυφλωθούν οι 99 από κάθε ομάδα, αφήνοντας μόνο έναν μονόφθαλμο, ώστε να οδηγήσει τους υπόλοιπους πίσω στην πατρίδα τους.
Ο Σαμουήλ δεν άντεξε το θέαμα.
Βλέποντας την κατάσταση στην οποία είχαν περιέλθει οι άνδρες του, υπέστη καρδιακό επεισόδιο και πέθανε στις 6 Οκτωβρίου του 1014.
Οι διάδοχοί του δεν κατάφεραν να ανακόψουν τη βυζαντινή προέλαση και, τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1018, η Βουλγαρία κατακτήθηκε από τους Βυζαντινούς.
Ο αντίκτυπος της νίκης ήταν τεράστιος.
Σέρβοι και Κροάτες αναγνώρισαν πλέον τη βυζαντινή ισχύ και εξουσία, ενώ η αυτοκρατορία έφτασε στο απόγειό της. Τα εδάφη της εκτείνονταν από την Αδριατική και τον Δούναβη έως τη Μαύρη Θάλασσα, τον Μοριά και τα νησιά του Αιγαίου.
Το Βυζάντιο βρισκόταν πλέον στην απόλυτη ακμή του.
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!