ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
Η "τραγική ζωή" του κορυφαίου Έλληνα γλύπτη
Η μάχη του για 60 χρόνια, ανάμεσα στη δημιουργία και τον θρίαμβο από τη μία και με την τρέλα και την παράνοια από την άλλη! Έργα τέχνης που είτε ο ίδιος είτε οι… «άλλοι» τα κατέστρεφαν!
Άκουσε το άρθρο
Στις 24 Αυγούστου 1851, στην οικογένεια του Ιωάννη Χαλεπά, στον Πύργο της Τήνου, ήταν μέρα γιορτής! Ήρθε στη ζωή ο πρωτότοκος γιος του και ακολούθησαν άλλα 4 παιδιά.
Ο Ιωάννης, μαζί με τα αδέρφια του, ήταν φημισμένοι μαρμαρογλύπτες κι είχαν υποκαταστήματα της επιχείρησής τους σε Πειραιά, Σμύρνη και Βουκουρέστι.
Ο μικρός Γιαννούλης, όπως ονομάστηκε ο γιος του, υπό τέτοιες συνθήκες, ήταν λογικό να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο. Μάλιστα, από μικρός είχε δείξει το ταλέντο του στη μαρμαρογλυπτική εκκλησιαστικών τέμπλων.
Γεννημένος για γλύπτης
Αν και οι δικοί του τον ήθελαν να ασχοληθεί με εμπορικές δραστηριότητες, ο Γ.Χ. αποφάσισε να σπουδάσει Γλυπτική.
Το 1869–72 σπούδασε στο ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΤΕΧΝΩΝ, νυν Α.Σ.Κ.Τ., δίπλα στον Λεωνίδα Δρόση – και στη συνέχεια έφυγε για το Μόναχο (1873), όπου προκάλεσε αίσθηση με το έργο του «Σάτυρος & Έρωτας».
Επέστρεψε στην Αθήνα, όπου είχε μετακομίσει η οικογένειά του (1876).
Μερικούς μήνες αργότερα, θα αναλάβει να δουλέψει το πιο φημισμένο έργο του, την «Κοιμωμένη» – το ταφικό μνημείο για την 18χρονη Σοφία Αφεντάκη, την πανέμορφη κοπέλα που είχε φύγει πρόωρα από τη ζωή.
Όταν το έργο τοποθετηθεί στο μνήμα, στο Α΄ Νεκροταφείο, θα προκαλέσει αίσθηση με την αληθοφάνειά του, με όλους να λένε… «είναι σαν να κοιμάται απλά».
Η ασθένεια
Εντελώς ξαφνικά, οι δικοί του θα παρατηρήσουν μια αλλαγή στη συμπεριφορά του. Άρχισε να μη μιλάει σε κανέναν, να κλείνεται στον εαυτό του, να καταστρέφει έργα του (!), να βυθίζεται σ’ έναν κόσμο δικό του, να έχει βλέμμα απαθές. Άρχισαν να ψάχνουν οι δικοί του αν υπήρχε ίσως κάποιος ανεκπλήρωτος έρωτας, κάποια ερωτική απόρριψη.
Έφυγε για την Ιταλία για ψυχολογική θεραπεία, με την κατάστασή του να βελτιώνεται αρκετά.
Επιστρέφοντας, όμως, στην πατρίδα, ξανάρχισαν τα ίδια – και τελικά οι γιατροί διέγνωσαν άνοια. Παραδόξως, συνέχισε να δημιουργεί. Το 1888 οι δικοί του, βλέποντας το αδιέξοδο, τον «έκλεισαν» στο Ψυχιατρείο της Κέρκυρας.
Και εκεί, όμως, η δημιουργικότητά του δεν τον άφησε. Ό,τι όμως κι αν έφτιαχνε, σκίτσο, σχέδιο, κάρβουνο, πηλό… οι φύλακες και οι γιατροί τα κατέστρεφαν – μόλις 1-2 μικρές προτομές διασώθηκαν από κάποιους εργαζομένους.
Όπως και οι δικοί του παλαιότερα, έτσι και κάποιοι ιατροί δεν απέκλειαν το ενδεχόμενο το ταλέντο του και η τελειομανία του με τη γλυπτική… να ευθύνονταν για τη γενικότερη «αλλοίωση στον ψυχικό του κόσμο».
Το 1901 θα χάσει τον πατέρα του και, μερικούς μήνες μετά, η μητέρα του θα τον πάρει στον Πύργο της Τήνου. Και εκεί, όμως, δεν τον άφηνε κανείς να φτιάξει κάτι… του το κατέστρεφαν.
Στράφηκε στην κτηνοτροφία και σε τίποτα δεν θύμιζε τον παλιό του εαυτό.
Η επιστροφή
Το 1916 θα χάσει και τη μητέρα του και, ως εκ θαύματος, η ζωή του θ’ αλλάξει. Θα ξαναρχίσει να δημιουργεί.
Μέσα σε λίγο καιρό, θα ξαναβρεί το ταλέντο του και θα προσπαθήσει «να ξανακερδίσει τον χαμένο χρόνο». Έργα του θα ξαναβγούν στην αγορά και αυτό δεν θα μείνει κρυφό!
Το 1923 ο καθηγητής στο ΕΜΠ Θωμάς Θωμόπουλος θα τον επισκεφτεί στην Τήνο. Θα δει έργα του και αρκετά θα τα αντιγράψει σε γύψο, ώστε να εκτεθούν. Αυτό θα γίνει το ’27 στην Ακαδημία Αθηνών, όπου και θα τιμηθεί με το «Μεγάλο Αριστείο Τεχνών».
Τα έργα του «Μήδεια», «Πεντάμορφη», «Έρως» κ.ά. θα προκαλέσουν αίσθηση. Πολλοί μιλούν για τον «τρελό καλλιτέχνη που ξαναβρήκε τα λογικά του».
Μια νέα μεγάλη έκθεση με έργα του, το ’30, θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση!
Ο κόσμος θα αρχίσει να ζητά να μάθει περισσότερα γι’ αυτόν.
Το 1930 θα μετακομίσει στην Αθήνα, στο σπίτι της ανιψιάς του, Ειρήνης Χαλεπά. Κοντά της θα βρει γαλήνη και το ήρεμο περιβάλλον για να συνεχίσει να δημιουργεί.
Γρήγορα ήρθε η πανελλήνια αναγνώριση.
Σήμερα σώζονται περίπου 150 έργα του, γλυπτά, σκίτσα, σχέδια, πηλός και γύψος.
Τα τελευταία χρόνια, τα γηρατειά τον ταλαιπώρησαν αρκετά. Έφυγε από τη ζωή τον Σεπτέμβριο του 1938, σε ηλικία 87 ετών.
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!