Έρευνες
Πώς τα ιρανικά πλοία-φαντάσματα "κλέβουν" την ταυτότητα ελληνόκτητων τάνκερ για να διακινούν πετρέλαιο από το Kharg
Το ιρανικό νησί αποτελεί την “καρδιά” του μηχανισμού για την παράκαμψη των κυρώσεων. Το ant1news.gr ερευνά πώς τα δεξαμενόπλοια του “σκιώδους στόλου” παραποιούν τα σήματά τους και πλαστογραφούν έγγραφα, διαπράττοντας “ψηφιακή πειρατεία” εις βάρος πλοίων ελληνικών συμφερόντων.
Άκουσε το άρθρο
του Χάρη Καρανίκα
Οι αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές στο νησί Kharg στις 13 και 14 Μαρτίου στόχευσαν περίπου 90 στρατιωτικές υποδομές, με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι άφησε σκόπιμα ανέπαφες τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού.
Από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις που “επέζησαν” των βομβαρδισμών, εκτιμάται ότι αυτή την περίοδο το Ιράν καταφέρνει να εξάγει πάνω από 1,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Μέσα σε μισό μήνα από την έναρξη των συγκρούσεων, περίπου 90 πλοία διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ, ενώ ένα μεγάλο ποσοστό αυτών των διελεύσεων, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία παρακολούθησης της ναυτιλιακής κίνησης, ήταν “σκοτεινές”, χωρίς να εκπέμπουν καθόλου σήμα ή παραποιώντας το σήμα τους - γεγονός που παραπέμπει σε πρακτικές του “σκιώδους στόλου”.
Την ίδια ώρα, δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters όπου αναφέρεται ότι ελληνικές εταιρείες – μεταξύ των οποίων και ναυτιλιακοί όμιλοι – κλήθηκαν να ελέγξουν τα ψηφιακά τους συστήματα για ενδεχόμενη διείσδυση από χάκερ, αναδεικνύει μια αθέατη διάσταση της σημερινής κρίσης.
Η νέα έρευνα του ant1news.gr, βασισμένη σε εμπιστευτικά έγγραφα, εσωτερικές επικοινωνίες και αναφορές φόρτωσης που έχουν διαρρεύσει στον ιστότοπο WikiIran, αποκαλύπτει τις μεθόδους που χρησιμοποιούν τα ιρανικά πλοία-φαντάσματα για να παρακάμπτουν τις διεθνείς κυρώσεις, με επίκεντρο το νησί Kharg. Μέσα από αυτά τα αρχεία αποκαλύπτεται ένα δίκτυο στο οποίο εμπλέκονται ιρανικές εταιρείες, ελεγκτές, αλλά και πώς ελληνικά συμφέροντα έχουν μπει στο στόχαστρο “ψηφιακών πειρατών”.
Για ένα παλιό και υπό καθεστώς αυστηρών κυρώσεων δεξαμενόπλοιο του “σκιώδους στόλου”, το οποίο θέλει να μεταφέρει πετρέλαιο από το Ιράν, το όνομα ενός ελληνικού πλοίου αποτελεί την τέλεια κάλυψη. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που καταγράφεται αναλυτικά στις διαρροές του Wikiran.org αφορά το Limas, το πλοίο που οι ΗΠΑ ενέταξαν στις λίστες τους από τις αρχές του 2024. Στα τέλη του ίδιου χρόνου, το Limas έπλεε προς το νησί Kharg για να φορτώσει εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Πλησιάζοντας, ενεργοποιεί ένα παραποιημένο σήμα στο παγκόσμιο σύστημα αυτοματοποιημένης αναγνώρισης πλοίων ότι δεν είναι το Limas, αλλά ένα δεξαμενόπλοιο ελληνικών συμφερόντων, το οποίο δεν τελούσε υπό κυρώσεις.
Η ιστορία της συγκεκριμένης “ψηφιακής πειρατείας” αποτυπώνεται με λεπτομέρειες σε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που διέρρευσαν στο Wikiran από εταιρεία εμπορίας πετρελαίου, η οποία συνδέεται με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις. Αυτά τα μηνύματα αποστέλλονται από τον λογαριασμό masterlimas@163.com που ανήκει στον καπετάνιο του Limas. Ο συγκεκριμένος υπέγραφε ψευδώς στα email ως “καπετάνιος” του ελληνόκτητου πλοίου, του οποίου τα στοιχεία χρησιμοποιούσε το Limas για να προσεγγίσει το νησί Kharg και να φορτώσει. Έτσι, ενώ στα email φαινόταν ότι ο αποστολέας συνδέεται με το πλοίο-φάντασμα Limas, στο κείμενο των μηνυμάτων και στα πλαστογραφημένα συνημμένα αρχεία φορτωτικών, ο καπετάνιος υπέγραφε ως ο πλοίαρχος του ελληνόκτητου πλοίου. Αυτή η “ψηφιακή πειρατεία” διήρκησε εβδομάδες.
Στις 13 Δεκεμβρίου 2024, ένα μήνυμα αποστέλλεται από τη διεύθυνση masterlimas@163.com με θέμα “NOR TENDERED AT KHG” (Δήλωση Ετοιμότητας στο Kharg). Στο κείμενο, ο καπετάνιος γράφει: “Με το παρόν σας ειδοποιώ ότι το [όνομα πλοίου ελληνικών συμφερόντων], υπό τις διαταγές μου, έφτασε στο νησί Kharg στις 16:00 τοπική ώρα. Είναι πλέον έτοιμο από κάθε άποψη να ξεκινήσει τη φόρτωση του φορτίου αργού πετρελαίου σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις του ναυλοσυμφώνου». Το μήνυμα καταλήγει με την υπογραφή: «Πλοίαρχος του [όνομα ελληνόκτητου πλοίου]».
Λίγες ημέρες μετά, στις 19 Δεκεμβρίου 2024, αποστέλλεται από το masterlimas@163.com ένα εξαιρετικά λεπτομερές ημερολόγιο εργασιών, ενώ στο ιρανικό νησί εμφανίζεται το παραποιημένο σήμα του ελληνόκτητου πλοίου. Σε αυτό αναλύεται λεπτό προς λεπτό η δράση των “ψηφιακών πειρατών”: Στις 18 Δεκεμβρίου στις 05:00 το πρωί ξεκίνησαν να σηκώνουν την άγκυρα. Στις 10:00 το πρωί η προβλήτα φόρτωσης στο νησί Kharg αποδέχθηκε την ειδοποίηση ετοιμότητας. Μέχρι τις 11:54 ρίχτηκε ο πρώτος κάβος και στις 14:12 συνδέθηκαν οι τεράστιοι βραχίονες φόρτωσης του τερματικού σταθμού (δύο σωλήνες των 16 ιντσών και ένας των 12 ιντσών). Η διαδικασία άντλησης του ιρανικού πετρελαίου κράτησε μέχρι τις 19 Δεκεμβρίου στις 21:24 το βράδυ, οπότε και ολοκληρώθηκε. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, και αφού ολοκλήρωσαν τους υπολογισμούς του φορτίου, απέπλευσαν.
Στις 20 Δεκεμβρίου, ο ίδιος αποστολέας στέλνει νέα ειδοποίηση, αυτή τη φορά από περιοχή αγκυροβολίου, δηλώνοντας ότι έφτασε στις 10:30 το πρωί και είναι έτοιμος να εκφορτώσει αργό πετρέλαιο. Στις 27 Δεκεμβρίου, άλλα αρχεία καταγράφουν ότι η εκφόρτωση διήρκησε περίπου δύο ημέρες, από τις 25 έως τις 26 Δεκεμβρίου, με βραχίονες που συνδέθηκαν σε μικρότερα πλοία εν πλω. Το Limas συνέχιζε να εκπέμπει ως το ελληνόκτητο πλοίο, του οποίου την ταυτότητα είχε κλέψει. Στις 27 Δεκεμβρίου στις 15:30 το απόγευμα, το Limas αναχώρησε, κλείνοντας έτσι τον πρώτο κύκλο της “ψηφιακής πειρατείας”.
Μερικές ημέρες μετά επέστρεψε στο ιρανικό νησί: Ανήμερα την Πρωτοχρονιά του 2025 αποστέλλεται νέο email από το masterlimas@163.com, το οποίο αναφέρει: “Με το παρόν σας ειδοποιώ ότι το [όνομα του ελληνόκτητου πλοίου], υπό τις διαταγές μου, έφτασε στο νησί Kharg στις 16:12 τοπική ώρα”.
Το ημερολόγιο εργασιών που στάλθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2025 αποτελεί μνημείο λεπτομέρειας: Στις 5 Ιανουαρίου, αμέσως μετά τα μεσάνυχτα, τέσσερα ρυμουλκά ανέλαβαν να δέσουν το τεράστιο δεξαμενόπλοιο. Στις 03:42 τοποθετήθηκε η σκάλα προσέγγισης, οι ελεγκτές επιβιβάστηκαν και ξεκίνησε η σύνδεση των σωλήνων. Η αντλία ξεκίνησε να δουλεύει στις 05:00 το πρωί και σταμάτησε το απόγευμα της 6ης Ιανουαρίου. Η ταχύτητα φόρτωσης ξεπερνούσε τα 58.900 βαρέλια την ώρα. Μέχρι το βράδυ είχαν υπογράψει τις πλαστές φορτωτικές και τα ξημερώματα της 7ης Ιανουαρίου αναχώρησαν.
Σχεδόν μία εβδομάδα μετά, φορώντας πάντα τον “ψηφιακό μανδύα” του ελληνόκτητου πλοίου, φτάνουν σε άλλο λιμάνι του Ιράν. Ένα νέο email αποστέλλεται από το masterlimas@163.com: «Το [όνομα πλοίου ελληνικών συμφερόντων], υπό τις διαταγές μου, έφτασε στο Kuh Mobarak στις 09:30 την 15η Ιανουαρίου 2025. Είναι έτοιμο... να ξεκινήσει την εκφόρτωση του φορτίου βαρέος αργού πετρελαίου». Οι μετέπειτα επικοινωνίες επιβεβαιώνουν ότι η εκφόρτωση ολοκληρώθηκε και το πλοίο ετοιμάστηκε για αναχώρηση.
Τον δεύτερο κύκλο “ψηφιακής πειρατείας” διαδέχθηκε και τρίτος: Στις 25 Ιανουαρίου 2025, το πλοίο-φάντασμα επιστρέφει ξανά στο ιρανικό νησί. Το μήνυμα γράφει: «Έφτασε στο νησί Kharg στις 09:30 τοπική ώρα ... έτοιμο για φόρτωση βαρέος αργού πετρελαίου».
Έπειτα από αναμονή στο αγκυροβόλιο, στέλνουν νέα δήλωση ετοιμότητας στις 30 Ιανουαρίου. Το ημερολόγιο καταγράφει τη φόρτωση να αρχίζει τα μεσάνυχτα της 31ης Ιανουαρίου και να ολοκληρώνεται το απόγευμα της 1ης Φεβρουαρίου, με τη σύνδεση τριών αγωγών - μέσα σε 40 ώρες είχαν φορτώσει πάνω από 1,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου.
Όλα τα παραπάνω δεν θα μπορούσαν να συμβούν αν το νησί Kharg δεν διέθετε την κατάλληλη τεχνολογία. Σε έγγραφα που διέρρευσαν στο WikiIran αποκαλύπτονται κατασκευαστικά και επιχειρησιακά δεδομένα μιας “αποδοτικής” βιομηχανικής εγκατάστασης που εξειδικεύεται στο να παρακάμπτει τις διεθνείς κυρώσεις. Το Kharg λειτουργεί ως το κεντρικό νευρικό σύστημα για τις εξαγωγές της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου του Ιράν και οι προβλήτες του μπορούν να φιλοξενήσουν πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια που ξεπερνούν σε μήκος τα 300 μέτρα. Οι υποδομές είναι ειδικά βελτιστοποιημένες για να εξυπηρετούν τεράστια "μητρικά πλοία" τα οποία γεμίζουν τις δεξαμενές τους με εκατομμύρια βαρέλια και στη συνέχεια τα προωθούν στα δίκτυα με μεταφορτώσεις σε μικρότερα πλοία στην ανοικτή θάλασσα.
Το πετρέλαιο και τα πετροχημικά που φορτώνονται στο Kharg πρέπει κάπως να φτάσουν στις αγορές χωρίς να κινήσουν υποψίες. Για αυτό, αναλαμβάνει δράση μια αλυσίδα μεσαζόντων, κινεζικών συμφερόντων και διεθνών ελεγκτών. Ο κύριος όγκος αυτών των αγαθών καταλήγει στην Κίνα για να τροφοδοτήσει τα διυλιστήρια και τις ενεργειακές της ανάγκες.
Από τα έγγραφα προκύπτουν δύο μέθοδοι συγκάλυψης της ιρανικής προέλευσης του πετρελαίου: Η πιο απλή και διαδεδομένη είναι το πλοίο να φορτώσει στο Kharg και στα επίσημα χαρτιά του να δηλώσει το φορτίο απλώς ως “αργό” γενικά και αόριστα, χωρίς καμία αναφορά στη χώρα προέλευσης. Όταν το πλοίο φτάνει σε κινεζικά λιμάνια οι αρχές αποδέχονται το φορτίο και ας μην υπάρχει πιστοποιητικό προέλευσης.
Αν οι αγοραστές είναι πιο απαιτητικοί και χρειάζονται "καθαρά" χαρτιά, το ιρανικό πετρέλαιο μεταφέρεται από μεγάλα πλοία και μεταφορτώνεται εν πλω σε μικρότερα. Σε αυτό το σημείο, εταιρείες ναυτιλιακών υπηρεσιών εκδίδουν πλαστές φορτωτικές που “βαφτίζουν” το ιρανικό πετρέλαιο ως δήθεν “μαλαισιανό” ή όπως γινόταν παλαιότερα από το Ομάν.
Σε αυτές τις πρακτικές μεγάλο ρόλο παίζουν και οι εμπλεκόμενοι επιθεωρητές. Εταιρείες-βιτρίνες του ιρανικού στρατού, όπως η Sepehr Energy Jahan, και μεσάζοντες υπό καθεστώς κυρώσεων, όπως η Triliance, σε συνεργασία με εταιρείες επιθεώρησης φέρονται να πιστοποιούν τα λαθραία φορτία ως διαφορετικής προέλευσης, ενώ προέρχεται από το Ιράν.
Οι μεγαλύτερες όμως ευθύνες βαρύνουν τους μεταφορείς, οι οποίοι μεταφέρουν το ιρανικό πετρέλαιο. Επειδή το πλοίο Limas είχε καταφέρει να δημιουργήσει έναν πειστικό “κλώνο” του ελληνόκτητου πλοίου, οι αμερικανικές αρχές αρχικά ξεγελάστηκαν. Οι αμερικανικές υπηρεσίες λαμβάνοντας γνώση των εγγράφων που εμφάνιζαν οι “ψηφιακοί πειρατές”, πίστεψαν ότι το πλοίο ελληνικών συμφερόντων είχε μεταφέρει κατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου. Ως αποτέλεσμα, τον Νοέμβριο του 2025 επέβαλε κυρώσεις στην ελληνική διαχειρίστρια εταιρεία και ενέταξε το πλοίο στη μαύρη λίστα.
Χρειάστηκε η διαρροή του WikiIran για να αποκατασταθεί η αλήθεια. Εκτός από τα ενοχοποιητικά emails από το λογαριασμό masterlimas@163.com που πρόδωσαν τον πραγματικό δράστη, διέρρευσε και ένα εσωτερικό "λογιστικό βιβλίο" της πετρελαϊκής εταιρείας που συνδεόταν με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις. Εκεί, υπήρχαν πεδία όπου ανέφεραν "Vessel Fake Name" (Ψεύτικο Όνομα Πλοίου), κάτω από το οποίο ανέγραφαν το όνομα του ελληνόκτητου πλοίου, και δίπλα ακριβώς βρισκόταν το πεδίο "Vessel Real Name" (Πραγματικό Όνομα Πλοίου), όπου αποκαλυπτόταν ότι το δεξαμενόπλοιο που ουσιαστικά μετέφερε το ιρανικό πετρέλαιο ήταν το Limas.
Όταν οι αμερικανικές αρχές είδαν αυτές τις αποδείξεις “ψηφιακής πειρατείας”, κατάλαβαν ότι η ελληνική εταιρεία ήταν θύμα σκευωρίας. Σε μια εξαιρετικά άμεση κίνηση για τα αμερικανικά δεδομένα, τον Ιανουάριο του 2026 ακύρωσαν όλες τις κυρώσεις, βγάζοντας την ελληνική διαχειρίστρια εταιρεία και το πλοίο της από τη μαύρη λίστα.
Και αυτή δεν είναι η μόνη περίπτωση “ψηφιακής πειρατείας” ελληνόκτητου πλοίου, το σήμα και παραποιημένα έγγραφα του οποίου χρησιμοποιήθηκαν για φορτώσεις πετρελαίου από το νησί Kharg. Στα έγγραφα που διέρρευσαν από το Wikiran περιλαμβάνονται άλλα δύο δεξαμενόπλοια ελληνικών συμφερόντων, οι ταυτότητες των οποίων φαίνεται να χρησιμοποιήθηκαν από δύο πλοία του “σκιώδους στόλου” την περίοδο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2024.
