ΕΛΕΝΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ
AI και σινεμά: Είναι η τεχνητή νοημοσύνη το τέλος της ανθρώπινης δημιουργίας;
Με αφορμή την "εισβολή" του AI στη παραγωγή ταινιών, ο Θανάσης Ελένης, αναρωτιέται αν τελικά η τεχνητή νοημοσύνη είναι εργαλείο δημιουργίας ή απειλή για την ίδια την ανθρώπινη φαντασία.
Άκουσε το άρθρο
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη περάσει την πόρτα του Χόλιγουντ. Δεν βρίσκεται πια μόνο στα εργαστήρια της Silicon Valley ή στα πειράματα των τεχνολογικών κολοσσών. Μπαίνει στα στούντιο, στα μοντάζ, στα σενάρια, στις φωνές και στα πρόσωπα των ηθοποιών. Μπορεί να προτείνει πλοκές, να γράψει διαλόγους, να δημιουργήσει ψηφιακούς κομπάρσους, να «ξανανιώσει» έναν σταρ ή ακόμη και να αναπαράγει την εικόνα και τη φωνή ανθρώπων που δεν βρίσκονται πια στη ζωή.
Η "εισβολή" του ΑΙ εγείρει το παρακάτω ερώτημα: μπορεί να υπηρετήσει την τέχνη χωρίς να την αντικαταστήσει;
Ο Σεθ Ρόγκεν, σε συνέντευξη του, πήρε ξεκάθαρη θέση απέναντι στη χρήση του AI από σεναριογράφους. Ο ηθοποιός, σκηνοθέτης και σεναριογράφος δεν "μάσησε τα λόγια του". Είπε κατηγορηματικά ότι όποιος χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να τον βοηθήσει στη συγγραφή, στην πραγματικότητα «δεν γράφει». Και απευθυνόμενος σε αυτούς τους δημιουργούς, πρόσθεσε: «Κάντε κάτι άλλο». Η παρέμβασή του έγινε στις Κάννες, όπου παρουσίασε την ταινία κινουμένων σχεδίων Tangles, μια παραγωγή βασισμένη σε προσωπική ιστορία γύρω από τη νόσο Αλτσχάιμερ, με τον ίδιο να τονίζει ότι η δημιουργική διαδικασία δεν είναι απλώς το τελικό προϊόν, αλλά η διαδρομή μέχρι αυτό.
Seth Rogen: “Every time I see [an AI video] on Instagram that’s like ‘Hollywood is cooked,’ what follows is the most stupid dog shit I’ve ever seen in my life."
— Variety (@Variety) May 17, 2026
"If your instinct is to use AI and not go through that process, you shouldn’t be a writer because you’re not writing.… pic.twitter.com/eA4kYsMN9s
Η δουλειά ενός σεναριογράφου δεν είναι μόνο η συγγραφή κειμένου. Είναι οι αποτυχίες, οι διορθώσεις, οι αμφιβολίες, οι χαρακτήρες που δεν λειτουργούν, οι σκηνές που ξαναγράφονται δέκα φορές μέχρι να βρουν τον ρυθμό τους. Είναι η ανθρώπινη εμπειρία που μετατρέπεται σε αφήγηση. Αν αυτή η διαδικασία παρακαμφθεί από έναν αλγόριθμο, τότε το ερώτημα δεν είναι απλώς ποιος έγραψε το σενάριο. Είναι αν το σενάριο έχει πραγματικά γεννηθεί από δημιουργική ανάγκη ή αν απλώς έχει παραχθεί ως περιεχόμενο.
ΦΟΒΟΣ
Για επαγγέλματα, όπως οι σεναριογράφοι, οι ηθοποιοί και οι ηθοποιοί φωνής, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει υπαρξιακή απειλή. Το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά εργασιακό. Οι σεναριογράφοι φοβούνται ότι τα στούντιο θα χρησιμοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη όχι για να ενισχύσουν τη δημιουργία, αλλά για να μειώσουν κόστος, χρόνο και ανθρώπινη εργασία. Ένα πρώτο προσχέδιο από AI, ένας άνθρωπος που το «διορθώνει» και μια παραγωγή που εμφανίζεται ως αποτέλεσμα ανθρώπινης δημιουργίας. Σε ένα τέτοιο μοντέλο, ο δημιουργός κινδυνεύει να μετατραπεί από συγγραφέας σε επιμελητής μηχανικού κειμένου.
Ακόμη πιο σύνθετο είναι το ζήτημα των ηθοποιών. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πλέον να αναπαράγει φωνές, εκφράσεις και πρόσωπα με εντυπωσιακή ακρίβεια. Αυτό ανοίγει τεράστιες δυνατότητες για τον κινηματογράφο, αλλά και επικίνδυνες γκρίζες ζώνες. Ποιος έχει δικαίωμα στη φωνή ενός ηθοποιού; Μπορεί ένα στούντιο να χρησιμοποιήσει την ψηφιακή εικόνα κάποιου χωρίς νέα συναίνεση; Τι συμβαίνει όταν ένας κομπάρσος σαρώνεται ψηφιακά και το πρόσωπό του μπορεί να χρησιμοποιείται ξανά και ξανά; Η συζήτηση δεν αφορά πια μόνο το μέλλον της τέχνης, αλλά και το ποιος έχει δικαίωμα να χρησιμοποιεί την εικόνα και τη φωνή κάποιου.
Το 2023, τα μέλη του SAG-AFTRA προσπάθησαν να βάλουν φρένο σε αυτήν την ανεξέλεγκτη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Στην ιστορική απεργία τους, ένα από τα βασικά μέτωπα ήταν το AI. Για τους ηθοποιούς, το διακύβευμα δεν ήταν μόνο οι αμοιβές. Ήταν ο έλεγχος πάνω στην ίδια τους την παρουσία στην οθόνη.
VIDEO: ???? Actors join writers on picket line outside Warner Bros. in New York
— AFP News Agency (@AFP) July 14, 2023
Screen Actors Guild (SAG) members joined writers on a picket line outside Warner Bros. Discovery offices in New York ahead of a strike announcement over dwindling pay and the threat posed by AI pic.twitter.com/n1fMUkv5MM
Η δήλωση του Ρόγκεν, όσο απόλυτη κι αν ακούγεται, εκφράζει κάτι βαθύτερο. Τον φόβο ότι η βιομηχανία του θεάματος μπορεί να αντιμετωπίζει τις ταινίες σαν content που πρέπει απλώς να βγαίνει γρήγορα. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μιμηθεί ύφος, να αναπαράγει μοτίβα, να συνδυάσει γνωστές φόρμες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει μνήμη, τραύμα, χιούμορ, αποτυχία, προσωπικό βίωμα ή ανάγκη να πει κάτι. Και χωρίς αυτά, ο κινηματογράφος κινδυνεύει να γίνει πιο γρήγορος, πιο φθηνός, ίσως και πιο εντυπωσιακός, αλλά λιγότερο ανθρώπινος.
Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ
Οι υποστηρικτές της τεχνητής νοημοσύνης επιμένουν ότι το AI δεν χρειάζεται να είναι αντίπαλος του δημιουργού. Μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο. Να βοηθήσει στην έρευνα, να οργανώσει ιδέες, να προτείνει εναλλακτικές δομές, να επιταχύνει τεχνικές διαδικασίες ή να ανοίξει δυνατότητες για ανεξάρτητους δημιουργούς με περιορισμένους πόρους. Άνθρωποι της βιομηχανίας τη βλέπουν ως αναπόφευκτη εξέλιξη.
ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ
Το πραγματικό δίλημμα, λοιπόν, δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα μπει στον κινηματογράφο. Έχει ήδη μπει. Το ερώτημα είναι με ποιους κανόνες. Αν θα χρησιμοποιηθεί ως κάτι που βοηθά τους δημιουργούς ή κάτι που τελικά τους πετάει έξω από τη διαδικασία. Αν θα υπηρετήσει τις ιστορίες ή αν θα τις μετατρέψει σε προϊόντα μαζικής αναπαραγωγής.
Ο κινηματογράφος γεννήθηκε από την τεχνολογία. Κάθε μεγάλη αλλαγή, από τον ήχο και το χρώμα μέχρι τα ψηφιακά εφέ, αντιμετωπίστηκε αρχικά με φόβο.
Η έλευση του ήχου παραδείγματος χάριν, προκάλεσε μεγάλη ανησυχία στους σταρ του βωβού κινηματογράφου. Η επιτυχία τους μέχρι τότε βασιζόταν στην εικόνα, στο μιμιτισμό, στη σωματική κίνηση και στη φωτογένεια.
Με τον ήχο, όμως, ξαφνικά άρχισαν να μετρούν η φωνή, η άρθρωση, η προφορά και η ικανότητα πιο φυσικής ερμηνείας μπροστά στο μικρόφωνο. Πολλοί φοβήθηκαν ότι το κοινό δεν θα τους αποδεχόταν όταν τους άκουγε για πρώτη φορά. Και για ορισμένους, πράγματι, η μετάβαση αυτή σήμανε το τέλος μιας λαμπρής καριέρας.
Όπως τότε οι ηθοποιοί έπρεπε να αποδείξουν ότι μπορούσαν όχι μόνο να φαίνονται, αλλά και να ακούγονται, έτσι και σήμερα ολόκληρη η βιομηχανία καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη χωρίς να χάσει την ανθρώπινη φωνή της. Η προσαρμογή είναι αναπόφευκτη. Το κρίσιμο είναι αν θα γίνει με κανόνες, συναίνεση και σεβασμό στη δημιουργική εργασία ή αν θα μετατραπεί σε έναν μηχανισμό που θα κάνει τις ταινίες πιο φθηνές, αλλά και πιο απρόσωπες.
Γιατί η διαφορά με την τεχνητή νοημοσύνη είναι ότι δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο με τον οποίο φτιάχνεται μια ταινία. Αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της δημιουργίας. Ποιος φαντάζεται, ποιος γράφει, ποιος παίζει, ποιος έχει δικαίωμα πάνω σε μια ιστορία.
Και εδώ το θέμα δεν είναι μόνο τεχνολογικό. Είναι θέμα και δημιουργικό και πρακτικό. Και κυρίως αφορά το τι ταινίες θέλουμε να βλέπουμε στο - όχι και τόσο μακρινό - μέλλον.
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!