Έρευνες
Το θρίλερ του πάγου: Η Γροιλανδία, το σύστημα "Golden Dome" και ο εφιάλτης των ρωσικών υπερηχητικών όπλων
Το ant1news.gr εντόπισε και ανέλυσε εκατοντάδες σελίδες εκθέσεων του Κογκρέσου και επιχειρεί να εξηγήσει γιατί ο Αρκτικός Κύκλος αναδεικνύεται πλέον σε μία από τις πιο “καυτές” γεωπολιτικές ζώνες στον πλανήτη.
Άκουσε το άρθρο
Του Χάρη Καρανίκα
Στις 21 Ιανουαρίου 2026, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αναφερόμενος στο ζήτημα της Γροιλανδίας και την επιθυμία των ΗΠΑ να την αποκτήσουν, εμφανίστηκε πιο διαλλακτικός συγκριτικά με όσα έλεγε τις προηγούμενες ημέρες: δήλωσε ότι “δεν επιθυμεί τη χρήση βίας” και αναφέρθηκε σε ένα “πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας”, έπειτα από συνομιλίες που είχε με τον ΓΓ του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.
Ο κεντρικός πυλώνας του πλαισίου αφορά την ασφάλεια και προβλέπει την ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, πέραν μίας υπάρχουσας βάσης που λειτουργεί εδώ και αρκετές δεκαετίες. Συγκεκριμένα, φέρεται να γίνεται λόγος για ένταξη περιοχών της Γροιλανδίας στο φιλόδοξο αμερικανικό σύστημα πυραυλικής άμυνας “Golden Dome”, ενώ στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και διαπραγματεύσεις για αμερικανικά δικαιώματα επί του ορυκτού πλούτου της Γροιλανδίας, κρίσιμα μέταλλα και σπάνιες γαίες, τα οποία οι ΗΠΑ θεωρούν στρατηγικής σημασίας. Ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος χαρακτήρισε την μελλοντική συμφωνία ως “work in progress” (έργο σε εξέλιξη) και “concept of a deal” (έννοια συμφωνίας), παραδεχόμενος ότι είναι περίπλοκη και οι λεπτομέρειες θα διευκρινιστούν εν καιρώ. Ο Μαρκ Ρούτε τόνισε επίσης ότι “υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά να γίνει”, υποδηλώνοντας ότι το κείμενο είναι προς το παρόν περισσότερο μια πολιτική κατανόηση για αποκλιμάκωση της κρίσης που είχε δημιουργηθεί, παρά μια τελική συνθήκη.
Πριν το Νταβός, η διαμάχη σχετικά με το καθεστώς του μεγαλύτερου νησιού στον κόσμο είχε μεταλλαχθεί από διπλωματική πίεση σε ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των Ευρωπαίων συμμάχων τους.
Η κατάσταση άρχισε να λαμβάνει δραματικές διαστάσεις όταν, στις 17 Ιανουαρίου 2026, ο Αμερικανός Πρόεδρος απείλησε ρητά με την επιβολή τιμωρητικών δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που αντιτίθενται στα σχέδια των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία. Το τελεσίγραφο της Ουάσιγκτον τότε ήταν σαφές: οτιδήποτε λιγότερο από την ένταξη της νήσου στις ΗΠΑ θεωρείται “μη αποδεκτό”, με την αμερικανική κυβέρνηση να επικαλείται λόγους εθνικής ασφάλειας.
Στη συνέχεια, ο Πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, εκλεγμένος τον Μάρτιο του 2025, δήλωσε κατηγορηματικά ότι “επιλέγουμε τη Δανία έναντι των ΗΠΑ... Η Γροιλανδία δεν θέλει να ανήκει στις ΗΠΑ”. Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Ένωση απείλησε να ενεργοποιήσει την “Πράξη Κατά του Εξαναγκασμού” (Anti-Coercion Instrument), έναν “μηχανισμό αποτροπής” που επιτρέπει στην ΕΕ να απαντά με αντίποινα όταν μια χώρα εκτός της ένωσης προσπαθεί να την πιέσει να αλλάξει τις πολιτικές της, χρησιμοποιώντας εμπορικούς ή επενδυτικούς περιορισμούς. Αυτό το μέτρο τέθηκε στο τραπέζι ως απάντηση στην επιβολή των αμερικανικών δασμών. Τελικά, ενόψει του “πλαισίου μελλοντικής συμφωνίας” ο Αμερικανός Πρόεδρος πήρε πίσω τα περί δασμών, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν προχώρησαν στην ενεργοποίηση της “Πράξης Κατά του Εξαναγκασμού”. Στο τέλος της έκτακτης Συνόδου Κορυφής που έλαβε χώρα μετά τις ανακοινώσεις Τραμπ στο Νταβός, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε ότι “ΕΕ και ΗΠΑ έχουν κοινό συμφέρον για την ασφάλεια της Αρκτικής” και η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν ότι “καταφέραμε να αντισταθούμε παραμένοντας αποφασισμένοι αλλά χωρίς κλιμάκωση και, το πιο σημαντικό, με μεγάλη ενότητα”. Κοινή αίσθηση είναι ότι η ανοιχτή σύγκρουση των προηγούμενων ημερών οδεύει προς αποκλιμάκωση.
Τι είναι όμως αυτό που κάνει τη Γροιλανδια τόσο σημαντική για τις ΗΠΑ;
Το ant1news.gr εντόπισε και ανέλυσε εκατοντάδες σελίδες εκθέσεων του Κογκρέσου, στρατιωτικών εγχειριδίων και ενημερωτικών σημειωμάτων, καθώς και απόρρητων αμερικανικών διπλωματικών τηλεγραφημάτων που διέρρευσαν στα Wikileaks, και επιχειρεί να δώσει απαντήσεις.
Ένα από τα πλέον σημαντικά κλειδιά για την κατανόηση της πρόσφατης κρίσης θεωρείται το πρόγραμμα “Golden Dome”. Πρόκειται για ένα σύστημα πολυεπίπεδης πυραυλικής άμυνας, το οποία η αμερικανική διοίκηση επιδιώκει να καταστήσει επιχειρησιακό πριν το τέλος της θητείας της το 2029.
Ως θεμελιώδης διαφορά αυτού του συστήματος, που οδήγησε στην απαίτηση για τη Γροιλανδία, προβάλλεται η μετάβαση από την “παθητική παρατήρηση” στην “ενεργητική αναχαίτιση”. Η υφιστάμενη αμερικανική Βάση Pituffik (πρώην Θούλη) στη Γροιλανδία φιλοξενεί το Αναβαθμισμένο Ραντάρ Έγκαιρης Προειδοποίησης (UEWR), το οποίο απλώς “βλέπει” τους εισερχόμενους πυραύλους και στέλνει δεδομένα σε αναχαιτιστές που βρίσκονται στην Αλάσκα ή την Καλιφόρνια. Ωστόσο, σύμφωνα με το σχέδιο “Golden Dome” η Γροιλανδία θα πρέπει να αποκτήσει ενεργό ρόλο: Η τοποθέτηση επίγειων αναχαιτιστών (GBI) ή αναχαιτιστών επόμενης γενιάς (NGI) στο νησί θα επέτρεπε στις αμερικανικές δυνάμεις να αναχαιτίζουν τους πυραύλους νωρίτερα στην πτήση τους, πριν προλάβουν να απελευθερώσουν δολώματα ή να διαχωριστούν σε πολλαπλές κεφαλές.
Η Βάση Pituffik είναι προς το παρόν η μόνη αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία. Το ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης στη βάση εξυπηρετεί πρωτίστως τη Βόρεια Αμερική (NORAD) και δευτερευόντως το ΝΑΤΟ μέσω διαμοιρασμού δεδομένων και επιτήρησης διαστήματος. Ωστόσο, δεν μπορεί να προστατεύσει την Ευρώπη, καθώς είναι προσανατολισμένο προς Βορρά/Βορειοανατολικά και δεν μπορεί να “δει” πυραύλους που θα στόχευαν ευρωπαϊκές πόλεις. Αντίστοιχο ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης υπάρχει στο Fylingdales στο Ηνωμένο Βασίλειο που βλέπει πάνω από την πολική περιοχή. Το συγκεκριμένο σύστημα διαχειρίζεται η Βρετανική Πολεμική Αεροπορία. Άλλα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης για λογαριασμό των ΗΠΑ λειτουργούν στην Αλάσκα, το οποίο σκανάρει την ανατολική πολική περιοχή, στην Καλιφόρνια για την κάλυψη πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό και από το νοτιοδυτικό τμήμα των ΗΠΑ και το Μεξικό μέχρι το νότιο τμήμα της Αλάσκας και στη Μασαχουσέτη, για κάλυψη πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό, από τον Κόλπο του Μεξικού μέχρι τη Γροιλανδία.
Από όλα αυτά τα ραντάρ, τα μεγαλύτερα προβλήματα εντοπίζονται στη Βάση Pituffik: Εκθέσεις του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ από το 2019 αποκαλύπτουν ότι η τήξη του μόνιμου παγετού απειλεί τη δομική ακεραιότητα των εγκαταστάσεων. Το έδαφος μαλακώνει, προκαλώντας καθιζήσεις σε κτίρια και στον αεροδιάδρομο. Το Σώμα Μηχανικού αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει ειδικές μονωτικές πλάκες αφρού κάτω από το 18% του διαδρόμου προσγείωσης για να αποτρέψει την καταστροφή.
Επιπλέον η αμερικανική διοίκηση προέβαλε ότι η Συμφωνία Άμυνας του 1951 με τη Δανία είναι πλέον ανεπαρκής. Η Συνθήκη δίνει στη Δανία και τη Γροιλανδία δικαίωμα βέτο σε “μείζονες” αλλαγές όσον αφορά τον σκοπό της Βάσης Pituffik, με την Ουάσινγκτον να θεωρεί ότι η Κοπεγχάγη ή το Νουκ θα μπορούσαν να μπλοκάρουν την ανάπτυξη πυραύλων αναχαίτισης ή επιθετικών δυνατοτήτων που θεωρούνται απαραίτητες για το νέο “Golden Dome”. Κι έτσι το νέο πλαίσιο συμφωνίας με το NATO φαίνεται να στοχεύει στην παράκαμψη των όποιων εμποδίων ώστε να αναπτυχθούν συστήματα απαραίτητα για τη λειτουργία του θόλου και σε περιοχές εκτός της υπάρχουσας βάσης.
Η εμμονή των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία και την ανάπτυξη του νέου συστήματος πυραυλικής προστασίας Golden Dome εκεί ενδεχομένως να πηγάζει και από την εμφάνιση μιας νέας γενιάς ρωσικών όπλων. Αρχικά, το Avangard (SS-19 Mod 4) αποτελεί υπαρξιακή απειλή για την “παλαιά” αρχιτεκτονική των ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης. Πρόκειται για ένα υπερηχητικό οπλικό σύστημα (HGV) που εκτοξεύεται με διηπειρωτικό πύραυλο αλλά στη συνέχεια “ολισθαίνει” στην ανώτερη ατμόσφαιρα κάνοντας ελιγμούς με ταχύτητες εικοσαπλάσιες αυτής του ήχου. Το πρόβλημα για τα υπάρχοντα ραντάρ στη Γροιλανδία είναι διττό: Πρώτον, λόγω της χαμηλότερης πτήσης του σε σχέση με τους κλασικούς βαλλιστικούς πυραύλους, το Avangard παραμένει κάτω από τον ορίζοντα των ραντάρ για περισσότερη ώρα, μειώνοντας τον χρόνο προειδοποίησης από τα 20 λεπτά σε μόλις λίγα λεπτά. Δεύτερον, τα υπάρχοντα συστήματα έγκαιρης υπολογίζουν πού θα βρίσκεται ο στόχος βασιζόμενα σε βαλλιστικές καμπύλες. Καθώς το Avangard έχει τη δυνατότητα να ελίσσεται απρόβλεπτα και όχι να ακολουθεί συγκεκριμένη τροχιά, τα δεδομένα ιχνηλάτησης τίθενται σχεδόν αμέσως άχρηστα.
Ένα άλλο νέο ρωσικό οπλικό σύστημα που βρίσκεται στο μικροσκόπιο των ΗΠΑ είναι ο υπερηχητικός πύραυλος Oreshnik. Πριν από λίγες ημέρες, εντός του μήνα που διανύουμε, η επίθεση με τέτοιο πύραυλο στο Λβιβ της Ουκρανίας έστειλε σαφές μήνυμα ότι οι Ρώσοι θα συνεχίσουν να τον χρησιμοποιούν, μετά το “ντεμπούτο” του τον Νοέμβριο του 2024. Πρόκειται για πύραυλο μεσαίου βεληνεκούς (IRBM) με δυνατότητα πλήγματος 3.000-5.500 χλμ.. Ενώ δεν απειλεί άμεσα το έδαφος των ΗΠΑ, ο Oreshnik μπορεί να πλήξει την ίδια τη Γροιλανδία και τη Βάση Pituffik από τη Ρωσία. Αναλυτές προειδοποιούν ότι τα ραντάρ της βάσης, που είναι σχεδιασμένα να “κοιτούν” ψηλά για διηπειρωτικούς πυραύλους, είναι ευάλωτα σε χαμηλότερα ιπτάμενους υπερηχητικούς πυραύλους που στοχεύουν την ίδια τη βάση.
Η πιο ύπουλη απειλή όμως για τις ΗΠΑ ενδεχομένως να είναι ο Burevestnik. Πρόκειται για έναν πυρηνοκίνητο πύραυλο κρουζ με πάρα πολύ μεγάλη εμβέλεια, ο οποίος φέρεται να δοκιμάστηκε επιτυχώς τον Οκτώβριο του 2024, διανύοντας 15.000 χιλιόμετρα, σύμφωνα με όσα ισχυρίζεται η ρωσική πλευρά. Αν ισχύουν τα όσα έχουν αναφερθεί για τις δυνατότητες πτήσης του, οι οποίες θεωρούνται “απεριόριστες” λόγω του ότι κινείται με πυρηνικά καύσιμα, ο Burevestnik “αχρηστεύει” τη γεωγραφική αξία της Γροιλανδίας. Μπορεί να χτυπήσει τις ΗΠΑ από τον Νότο, πετώντας πάνω από τη Νότια Αμερική, προσεγγίζοντας από το λεγόμενο “μαλακό υπογάστριο” όπου οι ΗΠΑ έχουν μικρή αμυντική κάλυψη. Επιπλέον, πετάει τόσο χαμηλά που τα ραντάρ στη Γροιλανδία δεν θα τον εντόπιζαν παρά μόνο όταν θα ήταν σε απόσταση μερικών δεκάδων χιλιομέτρων, σύμφωνα με εκτιμήσεις.
Η Ρωσία διαθέτει επίσης τον βαρύ πύραυλο RS-28 Sarmat, ο οποίος φημολογείται ότι μπορεί να διανύσει υποτροχιακές αποστάσεις έως και 35.000 χιλιομέτρων - φήμες οι οποίες εάν αληθεύουν τον καθιστούν ικανό να φτάσει από τη Ρωσία στις ΗΠΑ μέσω του Νότιου Πόλου. Επιπλέον έχει αναπτύξει και την πυρηνική τορπίλη Poseidon, η οποία ταξιδεύει υποβρυχίως.
Από αυτά που έχουν γίνει μέχρι στιγμής γνωστά, το σύστημα Golden Dome θα αποτελεί μία “ασπίδα” για την αναχαίτιση απειλών υψηλής τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένων των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων, όπως για παράδειγμα ο Sarmat, των οχημάτων υπερηχητικής ολίσθησης, όπως το Avangard, και των πυραύλων κρουζ. Δεν θα αποτελεί δεν μια μεμονωμένη συστοιχία, αλλά ένα "σύστημα συστημάτων" με στρατιωτικά μέσα ξηράς, θάλασσας, αέρος και διαστήματος. Όσον αφορά τα τελευταία, έχει προταθεί ένα δίκτυο δορυφόρων χαμηλής τροχιάς που θα παρακολουθεί τις εκτοξεύσεις πυραύλων από τη στιγμή που σηκωθούν έως και τη μέση της πτήσης τους, μία φάση που θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για τον εντοπισμό των υπερηχητικών πυραύλων που πετούν χαμηλά ώστε να μην τους ανιχνεύουν τα παραδοσιακά ραντάρ μεγάλου βεληνεκούς. Επιπλέον, έχουν προταθεί και ένα σύστημα διαστημικών μονάδων αναχαίτισης σε τροχιά για την καταστροφή πυραύλων κατά την άνοδό τους - κάτι που παραπέμπει στην ιδέα του “Πολέμου των Άστρων” της δεκαετίας του 1980. Στο οπλοστάσιο του Golden Dome θα περιλαμβάνονται και λέιζερ υψηλής ισχύος για την καταστροφή ή την απενεργοποίηση ηλεκτρονικών συστημάτων σε εισερχόμενους πυραύλους κρουζ ή σμήνη drones, ενώ προβλέπεται και η ενοποίηση όλων των επί μέρους μονάδων με τα υφιστάμενα αμυντικά συστήματα των ΗΠΑ.
Κι ενώ η Ρωσία αποτελεί τη στρατιωτική απειλή, η Κίνα για τους αμερικανούς είναι η μακροπρόθεσμη στρατηγική πρόκληση: Αυτοαποκαλούμενη “Κράτος κοντά στην Αρκτική” επιδιώκει την οικονομική διείσδυση και την ανάπτυξη υποδομών. Σύμφωνα με εκθέσεις του αμερικανικού Κογκρέσου, το 2018, το Πεκίνο προσπάθησε να χρηματοδοτήσει και να κατασκευάσει τρία διεθνή αεροδρόμια στη Γροιλανδία. Οι ΗΠΑ, φοβούμενες ότι ο έλεγχος των αεροδρομίων θα μπορούσε να δώσει στην Κίνα στρατιωτικό πάτημα στον Βόρειο Ατλαντικό, πίεσαν έντονα τη Δανία έτσι ώστε να μπλοκαριστεί η κινεζική επένδυση. Σχεδόν μία δεκαετία νωρίτερα, διπλωματικά έγγραφα που διέρρευσαν στο Wikileaks αποκαλύπτουν ένα εξαιρετικά σοβαρό περιστατικό, όταν η κυβέρνηση της Γροιλανδίας εξέταζε το ενδεχόμενο χορήγησης άδειας εξόρυξης σε μια περιοχή που εισέρχεται εντός της περιμέτρου ασφαλείας της Βάσης Pituffik. Η πιθανότητα παρουσίας ξένων -πιθανώς κινεζικών- συμφερόντων δίπλα στα ευαίσθητα ραντάρ σήμανε το 2009 συναγερμό στις αμερικανικές υπηρεσίες.
Επιπλέον, στα έγγραφα που εξέτασε το ant1news.gr φαίνεται ότι η Κίνα χρησιμοποιεί την επιστημονική έρευνα ως “όχημα” για τη συλλογή δεδομένων διπλής χρήσης, πολιτικής και στρατιωτικής. Παράλληλα, φαίνεται να στοχεύει και στα κοιτάσματα σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας, υλικών απαραίτητων για τη σύγχρονη τεχνολογία, με τις ΗΠΑ να προσπαθούν να σπάσουν αυτό το μονοπώλιο μέσω δικών τους επενδύσεων.
Η στρατηγική σημασία της περιοχής ενισχύεται από τον τεράστιο ανεκμετάλλευτο πλούτο. Σύμφωνα με τη Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS), η βορειοανατολική Γροιλανδία διαθέτει πιθανά κοιτάσματα πετρελαίου που ξεπερνούν τα 31 δισ. βαρέλια - ποσότητα που ανταγωνίζεται αυτά της Αλάσκας.
Πέραν όμως όλων αυτών, η Γροιλανδία θεωρείται από την αμερικανική διοίκηση ως ένα κρίσιμο στρατηγικό βήμα για την κυριαρχία στον Αρκτικό Κύκλο, όπου εκτιμάται ότι βρίσκονται τεράστιες ποσότητες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ με την τήξη των πάγων αποκαλύπτονται νέοι εμπορικοί δρόμοι.
Προς το παρόν, το Βόρειο Πέρασμα , το οποίο μειώνει τον χρόνο ταξιδιού Ευρώπης-Ασίας κατά 40%, ελέγχεται de facto από τη Ρωσία που έχει στρατιωτικοποιήσει έντονα την περιοχή, θεωρώντας την ζώνη ζωτικής ασφαλείας. Η Μόσχα θεωρεί τα στενά του Βορείου Περάσματος ως “εσωτερικά ύδατα” και όχι διεθνή, απαιτώντας από όλα τα ξένα πλοία να ζητούν άδεια διέλευσης, να πληρώνουν τέλη και συχνά να συνοδεύονται από ρωσικά σκάφη και παγοθραυστικά. Σημειώνεται ότι η Ρωσία διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο πυρηνοκίνητων παγοθραυστικών στον κόσμο. Οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ αμφισβητούν νομικά τη ρωσική κυριαρχία, υποστηρίζοντας ότι το πέρασμα αποτελεί “διεθνές στενό” όπου ισχύει η ελευθερία ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, στην πράξη, η Ρωσία επιβάλλει τους όρους της, καθώς διαθέτει τα μέσα -παγοθραυστικά και βάσεις- για να ελέγχει τη ροή.
Λόγω των κυρώσεων από τη Δύση, η Μόσχα έχει στραφεί στην Ασία, καθιστώντας το Βόρειο Πέρασμα έναν από τους σημαντικούς διαδρόμους εξαγωγής ενέργειας προς την Κίνα. Συγκεκριμένα, το 2025 καταγράφηκε ρεκόρ διελεύσεων εμπορευματοκιβωτίων από κινεζικές εταιρείες. Ρωσία και Κίνα έχουν υπογράψει συμφωνίες για την κοινή ανάπτυξη του λεγόμενου “Πολικού Δρόμου του Μεταξιού”. Την ίδια ώρα, οι δυτικές ναυτιλιακές εταιρείες έχουν σχεδόν εγκαταλείψει την εν λόγω διαδρομή εξαιτίας γεωπολιτικού ρίσκου και των κυρώσεων, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο στη ρωσική διαχείριση και την κινεζική χρήση.
Από την άλλη πλευρά, το Βορειοδυτικό Πέρασμα, που περνάει πάνω από τον Καναδά και αποτελεί σημείο τριβής μεταξύ Οτάβας και Ουάσινγκτον, με την πρώτη να θεωρεί τη θαλάσσια περιοχή “εσωτερικά ύδατα”, ενώ οι ΗΠΑ διεθνή στενά. Η κατάσταση στο Βορειοδυτικό Πέρασμα είναι ριζικά διαφορετική από αυτή του Βόρειου Περάσματος. Αν το τελευταίο χαρακτηριζόταν “εθνική οδός” του Αρκτικού Κύκλου, το πρώτο μοιάζει περισσότερο με δύσκολη και επικίνδυνη διαδρομή. Στο Βόρειο Πέρασμα, καταγράφονται εκατοντάδες διελεύσεις ετησίως κυρίως από ρωσικά και κινεζικά πλοία. Αντίθετα, το Βορειοδυτικό Πέρασμα χρησιμοποιείται ελάχιστα για εμπορικούς σκοπούς. Η πλειονότητα των πλοίων το διασχίζουν είναι ερευνητικά σκάφη και παγοθραυστικά, παρά φορτηγά πλοία. Παρόλο που οι πάγοι λιώνουν, το Βορειοδυτικό πέρασμα είναι γεωγραφικά πιο πολύπλοκο από το Βόρειο - τα νησιά του καναδικού αρχιπελάγους παγιδεύουν τον πάγο στα στενά, καθιστώντας τη ναυσιπλοΐα απρόβλεπτη ακόμα και το καλοκαίρι. Κι έπειτα είναι και η έλλειψη των κατάλληλων υποδομών: ο Καναδάς υστερεί σημαντικά σε σχέση με τη Ρωσία σε λιμάνια βαθέων υδάτων, παγοθραυστικά και υποδομές έρευνας και διάσωσης κατά μήκος της διαδρομής.
Από επίσημες εκθέσεις του ΝΑΤΟ και αναλύσεις think tank, όπως το Atlantic Council και το CSIS, φαίνεται ότι υπήρξε μακροχρόνια υποεπένδυση και στρατηγική αμέλεια εκ μέρους της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας σε θέματα που άπτονται του κρίσιμου πλέον Αρκτικού Κύκλου. Το πλέον κραυγαλέο παράδειγμα είναι το “χάσμα των παγοθραυστικών”: Ενώ η Ρωσία διαθέτει έναν στόλο άνω των 40-50 σκαφών, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνοκίνητων, οι ΗΠΑ και οι υπόλοιπες χώρες μέλη του ΝΑΤΟ διαθέτουν ελάχιστα λειτουργικά βαρέα παγοθραυστικά, που θεωρούνται απαραίτητα για τις συνθήκες που επικρατούν στα περάσματα του Βορείου Πόλου. Αυτό το “χάσμα” περιορίζει δραματικά τη δυνατότητα της Συμμαχίας για παρουσία και επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Επίσης σημαντική είναι και η έλλειψη λιμένων βαθέων υδάτων που να μπορούν να υποστηρίξουν μεγάλα πολεμικά πλοία και εμπορικά σκάφη στη Βόρεια Αμερική και τη Γροιλανδία, σε αντίθεση με τη ρωσική ακτογραμμή που έχει στρατιωτικοποιηθεί. Το έργο επέκτασης στο λιμάνι της Nome στην Αλάσκα, που ξεκίνησε καθυστερημένα το 2024, είναι μια προσπάθεια κάλυψης αυτού του κενού. Στα παραπάνω θα πρέπει να προστεθούν και οι επενδύσεις χωρών μελών του ΝΑΤΟ που παρέμειναν αναιμικές για χρόνια, επιτρέποντας σε κινεζικές εταιρείες να αποκτήσουν μερίδια σε κρίσιμα εξορυκτικά πρότζεκτ, όπως στο Kvanefjeld που θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα ανεκμετάλλευτα πεδία σπάνιων γαιών και ψευδαργύρου αναμεμειγμένων με ουράνιο, για το οποίο η τοπική κυβέρνηση της Γροιλανδίας νομοθέτησε ώστε να απαγορεύσει την εξόρυξή του.
Σε συνέντευξή του στο CNBC μετά την ανακοίνωση στο Νταβός για το “πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας” ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι αυτό θα περιλαμβάνει και “δικαιώματα εξορύξεων”. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι “το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ θα εμπλακούν στα δικαιώματα των ορυκτών”, υπονοώντας μια μορφή κοινής διαχείρισης ή εποπτείας υπό την ομπρέλα της συμμαχίας.
Το σίγουρο πάντως είναι ότι η Γροιλανδία έχει πάψει να είναι απλώς ένας τόπος επιστημονικής έρευνας. Για την αμερικανική διοίκηση θεωρείται μονόδρομος για την επιβίωση του σχεδίου “Golden Dome”. Και με τις ΗΠΑ να πιέζουν, τη Ρωσία να επιδεικνύει νέα όπλα ενώ ελέγχει το Βόρειο Πέρασμα και την Κίνα να περιμένει στη γωνία ως οικονομικός “μνηστήρας”, ο Αρκτικός Κύκλος, συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας, αναδεικνύεται πλέον σε μία από τις πιο “καυτές” γεωπολιτικές ζώνες στον πλανήτη.
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!