ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
22/08/2026 13:43
Το "κίνημα" που ανέτρεψε άλλο κίνημα
Πως ο Γεώργιος Κονδύλης, ανέτρεψε τον Θεόδωρο Πάγκαλο. Ένας πρώην στρατιωτικός ανέτρεψε έναν νυν ….και δικτάτορα. Έτσι πάντως επανήλθε η χώρα στην Δημοκρατία! Γράφει ο Γιάννης Αρβανίτης.
Άκουσε το άρθρο
Στις 22 Αυγούστου του 1922, ο βετεράνος στρατιωτικός Γεώργιος Κονδύλης, ως «επικεφαλής» των Δημοκρατικών Ταγμάτων, κινήθηκε κατά του συστρατιώτη του Θ. Πάγκαλου, ο οποίος είχε επιβάλει δικτατορικό καθεστώς, 13 μήνες νωρίτερα. Να σημειωθεί πως όλα έγιναν ενώ ο δεύτερος, έκανε τις διακοπές του στις Σπέτσες.
Το ήδη σκληρό καθεστώς, αλλά και η αδυναμία των πολιτικών 9+κομμάτων, να βρουν πεδίο επαφής, πόσο μάλλον συνεννόησης, οδήγησαν τον Γεώργιο Κονδύλη να στραφεί κατά του Θεόδωρου Πάγκαλου και να τον ανατρέψει, αλλά και να τον στείλει στη φυλακή.
Ο Ναύαρχος Κουντουριώτης, επανήλθε στο Ανώτατο Πολιτειακό Αξίωμα της χώρας, εξαιτίας της δικτατορίας Παγκάλου ιδιώτευε ο Κονδύλης ο οποίος έλαβε αυτό το χρίσμα ώστε να γίνει πρωθυπουργός και να σχηματίσει Κυβέρνηση, οδηγώντας τη χώρα σύντομα σε εκλογές...οι οποίες ορίστηκαν για τις αρχές Νοεμβρίου του 1926.
ΕΝΑ ΚΙΝΗΜΑ….ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΙΝΗΜΑ
Τον Ιούλιο του 1925, η Κυβέρνηση Μιχαλακόπουλου ανετράπη από τον Πάγκαλο, ο οποίος προχώρησε στην ίδρυση μονοκομματικού κράτους. Έφτιαξε νέο Σύνταγμα, το οποίο ψήφισε η Βουλή που στη συνέχεια «διέλυσε με Νόμο».
Με μια σειρά από νομοθετικές κινήσεις προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις...ιστορική η απόφαση για τις μακριές φούστες, νόμος παρακαλώ κατ' απαίτηση της συζύγου του η οποία τον ζήλευε. Ο Θεόδωρος Πάγκαλος αν και προκήρυξε εκλογές για τις αρχές του `26, στη συνέχεια επέβαλε δικτατορία. Ο Πρόεδρος Κουντουριώτης παραιτήθηκε αλλά ο δικτάτορας είχε τη λύση.. Προκήρυξε νέες προεδρικές εκλογές, με τον ίδιο μόνο ως υποψήφιο.
Στο διάστημα αυτό ο Κονδύλης ήταν στη φυλακή. Δήλωσε στήριξη στον Πάγκαλο και αποφυλακίστηκε. Αμέσως έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιό του. Μαζί με δικούς του αξιωματικούς, Κοκαλάς, Κατσώτας κ.α, ετοιμάζονταν για την εκπαραθύρωση του Θεόδωρου Πάγκαλου.
Στις 22 Αυγούστου κινήθηκαν ανατρέποντάς τον. Αρχικά κατέλαβαν το Υπ. Στρατιωτικών και το Φρουραρχείο της Αθήνας, καθώς και βασικές δομές της εξουσίας... Υπουργεία, Υπηρεσίες κ.α. Οι πιστές στον Κονδύλη δυνάμεις έλεγξαν την κατάσταση, αντιμετωπίζοντας τις προσπάθειες αντίδρασης μονάδων υπό τον Πάγκαλο, αν και πολλοί πιστοί σε αυτόν αξιωματικοί, ήδη είχαν πάει με το Γεώργιο Κονδύλη.
Στις 26 Αυγούστου ο Γεώργιος Κονδύλης, ορκίστηκε πρωθυπουργός. Στις 9 Σεπτεμβρίου αξιωματικοί πιστοί στον πρώην δικτάτορα, Ντερτιλής, Ζέρβας κ.α, επιχείρησαν να ανατρέψουν τον Κονδύλη χωρίς αποτέλεσμα. Ο Πάγκαλος διέφυγε με μικρό πολεμικό πλοίο, συνελήφθη στο Μυρτώο πέλαγος και οδηγήθηκε στη φυλακή για τα επόμενα 2 χρόνια.
Η ΑΘΗΝΑ ΦΛΕΓΕΤΑΙ
Η 9η Σεπτεμβρίου του 1926 θα μείνει στην ιστορική μνήμη, ως μέρα σκοτεινή (!). Στο κέντρο της πρωτεύουσας έλαβαν χώρα ένοπλες ταραχές, πραγματικές μάχες, μεταξύ στρατιωτικών μανάδων, αλλά και ομάδων πολιτών οπλισμένων.
Οι νεκροί ανήλθαν στους 23 και οι τραυματίες στους 200. Κάηκαν σπίτια, αυτοκίνητα, κτίρια υπηρεσιών, στρατιωτικά οχήματα. Ο Κονδύλης επιδίωκε να βάλει τέλος στα 4 αποκαλούμενα Δημοκρατικά Τάγματα, μονάδες με έντονη επιρροή στον Στρατό, που την εποχή εκείνη, ελέγχονταν από τους Ναπολέοντα Ζέρβα και Βασίλειο Ντερτιλή, έμπειρους και ικανούς Αξιωματικούς.
Ο Γεώργιος Κονδύλης πέτυχε να ‘αποδοθούν’ σε αυτούς τους δύο, χαρακτηριστικά επίδοξων πραξικοπηματιών. Μάλιστα ο πρώτος είχε έρθει σε άμεση επαφή με τον Ζέρβα ζητώντας του να μην αποστρατευτεί, καθώς του ήταν αναγκαίος!
Αυτοί αντέδρασαν και κινήθηκαν με τις μονάδες τους προς το κέντρο της Αθήνας. Απέναντί τους όμως υπήρχαν ισχυρές δυνάμεις πιστές στον Κονδύλη, με επίσης έμπειρους Αξιωματικούς, Δεμέστιχας, Παλαιολόγος, Μανέτας, Πρωτοσύγκελος. Οι βασικές αψιμαχίες έγιναν στην Βασιλίσσης Σοφίας και στα προπύλαια. Υπήρξαν ανταλλαγές πυρών ακόμη και βαρέων όπλων, αλλά οι πιστές στον Γεώργιο Κονδύλη δυνάμεις πέτυχαν να ελέγξουν τη κατάσταση άμεσα.
Οι Ντερτιλής και Ζέρβας και οι δυνάμεις τους παραδόθηκαν. Οι δύο καταδικάστηκαν σε ισόβια στο Στρατοδικείο, και σε μικρότερες ποινές κάποιοι ακόμη στρατιωτικοί των Δημοκρατικών Ταγμάτων.
Λίγο καιρό αργότερα όμως όλοι τους αμνηστεύτηκαν!
Οι εκλογές του Νοεμβρίου του 1926 έγιναν με αδιάβλητο τρόπο και ο Αλέξανδρος Ζαΐμης σχημάτισε Οικουμενική Κυβέρνηση.
Ο Κονδύλης δεν πήρε μέρος στις εκλογές, κάτι που έκανε το 1928 όταν επικεφαλής κόμματος εξελέγη Βουλευτής.
Με τη πολιτική ήδη ασχολούνταν από το 1923, μετά την αποστρατεία του από τον Ε.Σ. Το κόμμα του Εθνικών Δημοκρατιών, στις αρχές της δεκαετίας του 1930 μετονομάστηκε σε Εθνικών Ριζοσπαστικών, συνεργάστηκε με τους Φιλελεύθερους όσο και με το Λαϊκόν Κόμμα, ενώ ο ίδιος ανέλαβε και χαρτοφυλάκια.
Το Μάρτιο του 1935, ανέλαβε την ευθύνη να πατάξει το αποκαλούμενο «Βενιζελικό κίνημα», υπό τους Βενιζέλο και Πλαστήρα.
Στις εκλογές του επόμενου Ιουνίου είχε ισχυρή αντιπροσώπευση στη Βουλή, με 33 Βουλευτές. Ένιωθε ισχυρός και λίγο καιρό μετά, προχώρησε σε δικό του Κίνημα, μαζί με φιλοβασιλικούς Αξιωματικούς. Αυτό οδήγησε στο Δημοψήφισμα του Δεκεμβρίου 1935 και στην επάνοδο του Βασιλιά Γεωργίου Β`.
Ο Γεώργιος Κονδύλης είχε από καιρό αλλάξει στάση υπέρ της Βασιλείας, παίζοντας μάλιστα βασικό ρόλο, ώστε να ανατραπεί ο πρωθυπουργός Τσαλδάρης.
Δεν δίστασε να αντιπαρατεθεί με τον Άνακτα, ώστε να μην αμνηστευτούν οι επίδοξοι κινηματίες του 1935 (Βενιζελικό κίνημα), όπως ο Γεώργιος επιθυμούσε για λόγους συμφιλίωσης.
Στις 31/1/1936 ο Κονδύλης πέθανε από συγκοπή και κηδεύτηκε με μεγάλες τιμές.
ΥΓ – Ο Πάγκαλος αποφυλακίστηκε το `28 επί Βενιζέλου, κι έκτοτε ιδιώτευσε, μέχρι το 1950 που κατέβηκε για Βουλευτής χωρίς να εκλεγεί. Πέθανε το 1952.
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή του παρόντος άρθρου, χωρίς αναφορά στην πηγή antenna.gr (με ενεργό σύνδεσμο προς το antenna.gr)
