ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
Δύο μεγάλες στιγμές στην κατοχή
Πως ο ΕΔΕΣ κατατρόπωσε τους Γερμανούς και τους Τσάμηδες στην Μενίνα. Η θυσία των αθώων και οι κουκουλοφόροι καταδότες. Ήταν 17 Αυγούστου του 1944!
Άκουσε το άρθρο
{Α` ΕΝΟΤΗΤΑ}
Ο ΕΔΕΣ ήταν μία από τις δύο πιο δυναμικές αντιστασιακές οργανώσεις στα χρόνια της κατοχής – η άλλη ήταν το ΕΑΜ. Ήδη από τις αρχές του `44, οι σύμμαχοι, είχαν πάρει κεφάλι στην πολυμέτωπη αναμέτρηση με τις δυνάμεις του Άξονα. Η Ιταλία είχε συνθηκολογήσει, το Αφρικανικό Μέτωπο είχε ‘κλείσει’ προς όφελος των Συμμάχων, το Στάλινγκραντ, σήμανε την αρχή του τέλους στα Ανατολικά, ενώ η απόβαση στην Νορμανδία έφερε το πόλεμο στο ‘σπίτι του εχθρού’ – και η Αμερικανική αντεπίθεση στον Ειρηνικό, «ξεκαθάριζε υπέρ τους» το τοπίο.
‘Το αντάρτικο’ στη χώρα μας είχε φουντώσει πολύ – όπως και το κακό κουσούρι της φυλής μας….. η διχόνοια. Το ΕΑΜ είχε ξεκινήσει «εκκαθαριστικές επιχειρήσεις», με στόχο άλλες αντιστασιακές οργανώσεις, με πρόσχημα το ότι αυτές είχαν «δόλιους στόχους ή ότι είχαν σχέση με τον εχθρό» – ΕΚΚΑ, ΕΔΕΣ, ΠΑΟ, ΡΑΝ, ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ, ΕΟΚ, ΟΜΑΔΑ ΑΝΤΟΝ ΤΣΑΟΥΣ, 5/42 ΣΥΝΤΑΓΜΑ κ.α.
Ειδικά η αντιπαράθεση με τον ΕΔΕΣ που ήταν ιδιαίτερα ισχυρός και με στρατιωτική δομή και οργάνωση – ξεπέρασε τα όρια, ειδικά στην Ήπειρο και την Δυτική Αιτ/νία.
Μάλιστα ο ΕΔΕΣ λίγο έλλειψε να διαλυθεί!
Όμως η τιμή των όπλων σώθηκε στην Μενίνα (νυν Νεράιδα Θεσπρωτίας).
ΟΙ ΣΥΜΜΑΧΙΚΕΣ ΕΝΤΟΛΕΣ
Στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο, ο πόλεμος καλά κρατούσε. Οι γερμανικές δυνάμεις, που είχαν αντικαταστήσει και τις Ιταλικές κατοχικές σε κάποιες χώρες, όπως και στην Ελλάδα – ενώ το Συμμαχικό Στρατηγείο, ζητούσε από τον ισχυρό ΕΔΕΣ στην Ήπειρο και στη Δυτική Αιτωλοακαρνανία, «να ταλαιπωρεί» σκληρά και σε καθημερινή βάση τους Γερμανούς. Μάλιστα άφηνε σαφή υπονοούμενα ακόμη και για πιθανή απόβαση συμμαχικών δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή, όπως και το καλοκαίρι του `43, που τελικά αυτή (απόβαση), δεν έγινε στο Μωριά , αλλά στην Σικελία.
Ουσιαστικά ζητούνταν να δημιουργηθεί ένα νέο Μέτωπο - έστω και μικρό, στα ΝΔ Βαλκάνια.
Ο ΕΔΕΣ με την εμπειροπόλεμη 10η Μεραρχία του, χτύπησε σκληρά σε Παραμυθιά, Καλαρρύτες, Γραμμενοχώρια….προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στις κατοχικές δυνάμεις. Εκτός των Γερμανών, ο ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα, είχε στοχοποιήσει και τους συνεργούς τους Τσάμηδες, μουσουλμάνοι Αλβανικής καταγωγής, που είχαν ‘άγρια κυνηγήσει’ το ντόπιο Ελληνικό στοιχείο στην Ήπειρο, με ενέργειες ανήκουστες, εκτελέσεις, βιασμούς, εκτοπισμούς, αρπαγή περιουσιών κτλ.
Ο Ζέρβας και οι συνεργάτες του, έκριναν, πως στην περιοχή της Μενίνας, έπρεπε να χτυπήσουν σκληρά, καθώς αποτελούσε «κόμβο ευρύτερης σημασίας» για τα συμμαχικά σχέδια, στα ΝΔ Βαλκάνια.
ΜΑΧΗ ΣΤΗ ΜΕΝΙΝΑ
Το πρωί της 17ης Αυγούστου 1944, ισχυρή δύναμη του ΕΔΕΣ, υπό τον Αντισυνταγματάρχη Βασίλειο Καμάρα και τον Επίλαρχο Γεώργιο Αγόρο ‘κύκλωσαν’ τη μικρή κωμόπολη της Θεσπρωτίας.
Μαζί τους ήταν και οι σύνδεσμοι του Συμμαχικού Στρατηγείου, οι Αξιωματικοί Ντέηβιντ Ουάλας και Νικ Τόρανς (Βρετανοί) – και οι Αμερικανοί Άντερσον και Ρότζερς.
Από Γερμανικής πλευράς, τη φρουρά αποτελούσαν δυνάμεις της ‘πολύπειρης’ 1ης Ορεινής Μεραρχίας, καθώς και περίπου 100-120 Τσάμηδες συνεργοί τους. Η μάχη κράτησε 30 ώρες, με τους κυκλωμένους Γερμανούς και Τσάμηδες , να μην μπορούν να προσμένουν σε κάποια στήριξη από αλλού, καθώς τα όποια περάσματα είχαν μπλοκαριστεί από τις δυνάμεις του ΕΔΕΣ – ενώ η Γερμανική Αεροπορία αδυνατούσε επίσης να συνδράμει, άλλωστε και το ανάγλυφο δημιουργούσε σημαντικές δυνατότητες κάλυψης.
Δυνάμεις του ΕΔΕΣ μπήκαν στην πόλη, αναγκάζοντας τους αμυνόμενους να παραδοθούν, καθώς κάθε αντίσταση θα ήταν μάταιη! Οι Γερμανοί είχαν χάσει 90 άνδρες (νεκροί), ενώ οι τραυματίες ξεπερνούσαν τους 65, με τους αιχμαλώτους να είναι περισσότεροι από 120. Δεν υπάρχουν στοιχεία για τις απώλειες των Τσάμηδων, αν και πολλοί φέρεται να εγκατέλειψαν πρόωρα τις θέσεις τους.
Από πλευρά ΕΔΕΣ, 24 άνδρες σκοτώθηκαν και άλλοι τόσοι τραυματίστηκαν, ενώ υπήρξαν πολύ σημαντικά λάφυρα, οπλισμός κα εφόδια παντός είδους.
Από πλευράς ντόπιου πληθυσμού, βαρύτητα δόθηκε στο γεγονός της απομάκρυνσης των Τσάμηδων, που αποτελούσαν μάστιγα για τον κόσμο κα το τόπο!
Η Μάχη της Μενίνας, ήταν κομβικής σημασίας για την περιοχή. Οι Γερμανοί ανασυντάχτηκαν αλλά δίνοντας βάρος σε άλλες περιοχές της κατοχικής Ελλάδας, κι αυτό μέχρι τις αρχές του Οκτωβρίου, όταν άρχισαν να εγκαταλείπουν μαζικά τη χώρα.
{Β` ΕΝΟΤΗΤΑ}
ΤΟ ΜΠΛΟΚΟ ΣΤΗ ΚΟΚΚΙΝΙΑ
Η δράση των αντιστασιακών ομάδων στα προάστια του Πειραιά κι ειδικά στην Κοκκινιά, αποτελούσαν κακό βραχνά για τις κατοχικές δυνάμεις.
Στις 15 και 16 Αυγούστου του `44, υπήρξαν σοβαρά επεισόδια…..μάχες κανονικές σε Κοκκινιά και Μανιάτικα - - μεταξύ ενταγμένων στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ από τη μία ….και Γερμανών κι δυνάμεων της Αστυνομίας Πόλεων από την άλλη.
Η λύση που επιλέχτηκε να δοθεί ήταν σκληρή. Το ξημέρωμα της 17ης Αυγούστου, ισχυρές Γερμανικές δυνάμεις της 11ης Αεροπορικής Μεραρχίας, αλλά και Τάγματος του 1ου Συντάγματος Ευζώνων…..κύκλωσαν την Κοκκινιά. Κάθε στενάκι και δρόμος ‘μπλοκαρίστηκε’. Η συνέχεια κλόνισε!
Οι δυνάμεις καταστολής ζήτησαν από όλους τους άρρενες ηλικίας 16 – 60 ετών, να μαζευτούν στην πλατεία Οσίας Ξένης.
Από φορτηγά κατεβήκαν κουκουλοφόροι. Αυτοί πλησίασαν το πλήθος κι άρχισαν να δείχνουν στους στρατιώτες αυτούς που ανήκαν ή συνεργάζονταν με το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ. Περίπου 80 ήταν αυτοί που είτε εκτελέστηκαν σε παρακείμενο οικοπεδικό χώρο, είτε οδηγήθηκαν για ανακρίσεις, βασανισμό, αλλά τελικά στήθηκαν στον τοίχο.
Δυνάμεις του ΕΑΜ και της ΟΠΛΑ, επιχείρησαν να βοηθήσουν, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό κάποιων Γερμανών κι ορισμένων Ευζώνων. Αυτό οδήγησε σε νέες συλλήψεις (47) και νέες εκτελέσεις.
Μέχρι αργά το απόγευμα της 17ης, έγιναν κι άλλες συλλήψεις που επίσης κατέληξαν σε εκτελέσεις. Τα θύματα ήταν τουλάχιστον 104 (βεβαιωμένα) - αλλά πιθανότατα να υπήρξαν μερικές δεκάδες ακόμη.
Οι Γερμανοί πήραν ως ομήρους 3000+ άτομα, πολλοί εκ των οποίων 1200 (;) στάλθηκαν σε στρατόπεδα εργασίας στην Γερμανία.
ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΑ
Μετά την απελευθέρωση και μεσούσης του εμφυλίου, έγιναν Δίκες για το μπλόκο, αλλά τελικά μόνο κάποιες μικρές ποινές επιβλήθηκαν. Στη δεκαετία του `50 στο χώρο στήθηκε μνημείο και γίνονταν – έστω και με δυσκολία κάποιες φορές -- εκδηλώσεις μνήμης για τα θύματα.
Το 1965 ο Α. Κύρου ‘γύρισε’ την ταινία ΤΟ ΜΠΛΟΚΟ, που βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Θες/κης --- δείχνοντας με γλαφυρό τρόπο το τι είχε γίνει.
Η κατάσταση άλλαξε στα χρόνια της 7ετίας. Το γεγονός πως μεταξύ των καταδοτών/κουκουλοφόρων, υπήρχαν και 1-2 μέλη της ΟΠΛΑ – βεβαιωμένο στοιχείο (!) – οδήγησε τις Αρχές να μιλούν για κομμουνιστική πράξη (το μπλόκο) , με θύματα αθώου Εθνικόφρονες Έλληνες πολίτες. Σχετική επιγραφή αφαιρέθηκε το `74.
Πριν 40 χρόνια το σημείο του μπλόκου χαρακτηρίστηκε ως ΤΟΠΟΣ ΜΝΗΜΗΣ κι εκεί γίνονται κάθε χρόνο εκδηλώσεις.
Κωπηλατική λέμβος παρασύρθηκε στον Σαρωνικό - Άμεση η συνδρομή του Λιμενικού
Καραλής: Δεν υπάρχει ύψος που να με φοβίζει πια
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!