ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
10 Αυγούστου 2026 08:57
Ο κορυφαίος σκηνοθέτης..."Τζαβέλας με τ' όνομα"
Στις 10 Αυγούστου του 1916 γεννήθηκε ο Γιώργος Τζαβέλας, ένας από τους ανθρώπους που «σημάδεψαν» τον Ελληνικό κινηματογράφο. Γράφει ο Γιάννης Αρβανίτης.
Άκουσε το άρθρο
Ήταν γόνος της μεγάλης Σουλιώτικης οικογένειας, που τόσα έδωσε στους αγώνες για την ελευθερία του σκλαβωμένου γένους. Η παρουσία του στις Δελφικές γιορτές του ζεύγους Σικελιανού, όπως κι ο ίδιος έλεγε, «τον μπόλιασαν με το μικρόβιο» της Μεγάλης Οθόνης!
Που τον έχανες που τον έβρισκες, ήταν σε κάποια κινηματογραφική αίθουσα, και φαίνεται πως επηρεάστηκε πολύ από καλλιτέχνες όπως ο Τσάπλιν, ο Γκρίφιθ, ο Κήτον, ο Φάτυ, ο Μούρναου.
Γείτονας και φίλος με τον Νίκο Τσιφόρο, μαζί θα γράψουν το σενάριο, το πρώτο τους, για την οπερέτα, "Ο κλέφτης της καρδιάς μου", που «ανέβηκε» από τον Θίασο Ορ. Μακρή το `36, στο θρυλικό θέατρο Μαρέδου.
Μαζί με συγγενείς του θα ανοίξουν το κινηματοθέατρο Ρουαγιάλ δημιουργώντας νέα δεδομένα στην εμπλοκή του με την Έβδομη Τέχνη.
ΑΛΒΑΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΗ
Πήρε μέρος στις μάχες στην Αλβανία, πάντα με μια κάμερα στο χέρι. Το ίδιο έκανε και τα χρόνια της κατοχής, να σημειωθεί πως ο κύριος όγκος αρχείων εικόνας από εκείνα τα δύσκολα χρόνια, ήταν «προϊόν» δικό του και το Φιλοποίμην Φίνου.
Το 1944, θα σκηνοθετήσει την ταινία "Χειροκροτήματα" και μετά από 15 μήνες την ταινία "Πρόσωπα Λησμομένα", ενώ ανέβασε και το θεατρικό "Παραμύθι του Φεγγαριού".
Και οι τρεις προσπάθειες, χαρακτηρίζονταν από υψηλό επαγγελματισμό και δουλειά υψηλών προδιαγραφών...πάντα για τα Ελληνικά δεδομένα.
Η ΧΡΥΣΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ
Το '50 θα συγκλονίσει με την ταινία "Μεθύστακας" και το ρόλο σταθμό του Ορέστη Μακρή.
Είχε προηγηθεί η ταινία "Μαρίνος Κοντάρας" . Ακολούθησαν πραγματικά διαμάντια του κινηματογράφου μας, "Ο γρουσούζης", "Η ανγή του λιμανιού", το "Σωφεράκι", ο "Ζηλιαρόγατος", "Μια ζωή την έχουμε", και η "Αντιγόνη".
Πρωταγωνιστές του ήταν οι Λογοθετίδης, Λυβικού, Χορν, Τσαγανέας, Σασόν, Χριστοφορίδης, Αυλωνίτης, Καλιγεράκη, Χατζηαργύρη, Ιωαννίδου, μακρής, Διαννέλος, Λαμπέτη, Τσάπελας, Πρωτοπαππάς, Φωτόπουλος, Παππά, κ.α.
Το 1955, θα σκηνοθετήσει την κατά πολλούς, κορυφαία ταινία στην ιστορία του Ελληνικού κινηματογράφου, την "Κάλπικη Λίρα". Σπονδυλωτή ταινία, με αφηγητή και 4 διαφορετικές ιστορίες, που δένουν όμως με μια κάλπικη λίρα. Μάλιστα σύμφωνα με στοιχεία από διεθνείς φορείς, η ταινία θεωρείται μία από τις 1000 κορυφαίες σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τελευταία του σκηνοθεσία, ήταν στην ταινία "Η δε γυνή να φοβάται τον άνδρα", (1965) με Κοντού και Κωνσταντίνου.
Πολλές ταινίες του βραβεύτηκαν σε ξένα φεστιβάλ, Βερολίνου, Μόσχας, Κάρλοβι Βάρι, Λονδίνο, Σαν Φρανσίσκο και Σικάγο. Την ίδια δεκαετία, έγραψε το σενάριο για αρκετά θεατρικά έργα όπως, "Αθάνατος Ρωμιός", "Πάμε Πρίμα", "Γυναίκα με το βέτο", "Όλα για την ανηφόρα", "Η δε γυνή να φοβάται τον άνδρα", συνεργαζόμενος με κολοσσούς, Μαυρέας, Κυριακός, Λογοθετιδης, Λυβικού, Βρανά, Σταυρίδης, Κατράκης.
Μετά την τελευταία του σκηνοθετική πράξη’ το 1965, περιόρισε την εμπλοκή του στο γράψιμο σεναρίων. Το 1973, σε δικό του σενάριο, γυρίστηκε "Ο Αστερισμός της παρθένου", κορυφαία στιγμή της Ζ. Λάσκαρη.
ΗΞΕΡΕ ΠΟΤΕ ΝΑ ΦΥΓΕΙ
Τα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του `60, αποτραβήχτηκε από «την ενεργό δράση». Ο θάνατος της γυναίκας του (1969), στήριγμά του όπως έλεγε, τον κλόνισε πολύ.
Ασχολήθηκε με το Αρχείο του, κινηματογραφικό και θεατρικό, αλλά και ποίηση και στιχουργική.
Το 1974, ο Κωντίνοςος Καραμανλής, τον διόρισε Πρόεδρο του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, τότε γνωστός ως Γενικές Κινηματογραφικές Επιχειρήσεις.
Το 1976 θα υποστεί εγκεφαλικό και μετά από μερικές ημέρες θα καταλήξει, αφήνοντας «βαρύ αποτύπωμα» στο Κινηματογράφο και το Θέατρο.
Το έργο του και τα δημιουργήματά του, αποτελούν ακόμη και σήμερα σημείο αναφοράς, για την ποιότητά τους, την αρτιότητά τους, την θεματολογία τους, την σκηνοθετική άποψη και φυσικά τις ερμηνείες των σπουδαίων ηθοποιών.
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή του παρόντος άρθρου, χωρίς αναφορά στην πηγή antenna.gr (με ενεργό σύνδεσμο προς το antenna.gr)
