ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
Ο λαϊκός μας ήρωας
Η φήμη του, πάει πολύ πίσω στα χρόνια της τουρκοκρατίας.
Άκουσε το άρθρο
Η πρώτη αναφορά στην Ελλάδα για τον ήρωα του Λαϊκού Θεάτρου Σκιών, τον Καραγκιόζη. «Εφημερίδα ΤΑΧΥΠΤΕΡΟΣ ΦΗΜΗ 18.8.1841 – Την 21η παρόντος, θα παρουσιαστεί εις Ναύπλιον η κωμωδία του Καραγκιόζη, με αντικείμενο τον Χατζή -Αββάτην και τον Κουζούκ – ΜεΪμέτην».
Αυτή ήταν η αναφορά στη συγκεκριμένη εφημερίδα, για τον Καραγκιόζη. Μέχρι τότε, κανείς δεν γνώριζε κάτι για τον ‘ήρωα’ - αν και η φήμη του, πάει πολύ πίσω στα χρόνια της τουρκοκρατίας. Η προέλευση του θεάτρου Σκιών, χάνεται στην Άπω Ανατολή – Κίνα και Ινδία – και μέσω της Τουρκίας πέρασε και στην Ελλάδα. Στη Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο αποκαλούμενος ΚARAGOZ (μαυρομάτης), διασκέδαζε τον κόσμο με την τραγελαφική του εμφάνιση και τον «ελεύθερο λόγο του».
Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία που υπάρχουν, η πρώτη αναφορά για τον « Έλληνα Καραγκιόζη» -- ήταν στην συγκεκριμένη εφημερίδα στις 18.8 1841. Μόνο που η παράσταση δεν ήταν η πρώτη. Ο προφορικός λόγος, θέλει να γίνονται παραστάσεις του πολύ νωρίτερα, στην ‘Ήπειρο, κατά βάση!
Ήταν όμως η Πάτρα, όπου ο καραγκιοζοπαίχτης Μίμαιρος (Δημήτριος Σαμαντούρης 1865 – 1912), που μαζί με τους μαθητές του Μώλας, Ρούλιας, Μώρος -- δημιούργησαν τις περισσότερες ‘μορφές’ που ακόμη και σήμερα καθηλώνουν. Αυτός ‘έφτιαξε’, τα «κολλητήρια, τον Νιόνιο, τον Βεληγκέκα, το Μπάρμπα Γιώργο, Πεπόνιας, Νώντας, Σταύρακας, Μορφωνιός, Εβραίος, Πασσάς, Βεζυροπούλα κ.α.
Πηγή ιστοριών
Σταδιακά οι παραστάσεις του Καραγκιόζη απέκτησαν φανατικούς θαυμαστές, ειδικά στα παιδιά. Στην Επαρχία, οι παραστάσεις, αποτελούσαν σημείο αναφοράς, κοινωνικό γεγονός.
Οι διάφορες ιστορίες, συμπληρώνονταν από αυτές που σχετίζονταν με το `21 και τους ήρωές του, ενώ σημείο αναφοράς αποτελούσαν και στιγμές της Αρχαιότητας.
Θρυλικές μορφές καραγκιοζοπαιχτών όπως Σπαθάρης, Σπυρόπουλος, Χαρίδημος, Αγνάγιος, Πλέσσας, Πετρόπουλος, Θεοδωρόπουλος, Καράμπαλης, Γιαννακούρας, Θούγας, Δουκάκης, Λέντερης, δημιουργούσαν δικές τους ιστορίες, οι πιο πολλές, επηρεασμένες από την επικαιρότητα, κρατώντας έτσι πάντα «επίκαιρο» τον ήρωα και το Θέατρο Σκιών.
Έτσι ο Καραγκιόζης, θα παρουσιαστεί ως φούρναρης, γραμματικός, αστροναύτης, ψαράς, ποδοσφαιριστής, αστυνόμος, παππάς, δάσκαλος, εφευρέτης, γιατρός, μάγειρας, άλλωστε πάντα είναι πεινασμένος (!) .
Ο Έλληνας ήρωας
Οι τούρκοι υποστηρίζουν πως η ήρωάς τους πρωτοεμφανίστηκε τον 13 ο αιώνα, πάντα με καταγωγή από την Άπω Ανατολή, κι ήταν μια απλή μορφή θεατρικής παράστασης, για να διασκεδάζουν οι Άρχοντες, από το Σουλτάνο του Αγάδες, τους βεζίρηδες…..
Το 2010, κατόπιν αιτήματος του Υπ. Πολιστιμού της Τουρκίας, ο καραγκιόζης χαρακτηρίστηκε ως "άυλη πολιτιστική κληρονομιά της χώρας".
Στην Ελλάδα, οι πρώτες παραστάσεις φέρεται να δόθηκαν στην Ήπειρο, από Εβραίους ή αθίγγανους γνώστες.
Διαδόθηκε πολύ γρήγορα και αγαπήθηκε το ίδιο γρήγορα.
Ο ήρωας αποτελεί πάντα μια πηγή έμπνευσης από την ελληνική ιστορία, παράδοση και καθημερινότητα.
Ο λαϊκός ήρωας, είναι ένας φτωχός, παμπόνηρος, εξαθλιωμένος, κακομούτσουνος, πεινασμένος, που όμως πάντα καταφέρνει «να βγαίνει από πάνω».
Έχει φίλους, συμπαθούντες, αλλά και εχθρούς, ενώ ιδιαίτερη είναι η σημειολογία, πως η παράγκα του, είναι απέναντι από το Σαράι του τοπικού πασά.
Μέχρι το `40 οι παραστάσεις του ήταν σημαντικό γεγονός σ όπου κι αν παρουσιάζονταν. Η δύσκολη δεκαετία του `40, «τον περιόρισε» -- κάτι που συνεχίστηκε από την ‘επέλαση’ του κινηματογράφου και κατόπιν της τηλεόρασης.
Οι μεγάλοι αποτραβήχτηκαν, ενώ και τα παιδιά... μέσω του διαδικτύου έχουν πλέον πολλούς περισσότερους ήρωες για να αγαπήσουν.
Όμως ο καμπούρης λαϊκός ήρωας, αντιστέκεται και πάντα παραμένει επίκαιρος.
ΥΓ – Στα πανηγύρια και στις πάσης φύσεως τοπικές γιορτές, πάντα θα ‘δίνει το παρόν’ ο τύπος αυτός…..κερδίζοντας το ενδιαφέρον και την συμπάθεια.
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!