ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
Από τη νίκη στην τραγωδία
Πως η ασυνεννοησία και τα λάθη, οδήγησαν σε τραγωδία -- μια πολλά υποσχόμενη αποστολή στην μαρτυρική Κύπρο.
Άκουσε το άρθρο
Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο, προκάλεσε μεγάλο σοκ στην Ελληνική πλευρά, καθώς το δικτατορικό καθεστώς Ιωαννίδη, πίστευε πως οι διαβεβαιώσεις που είχε από «τον Αμερικανικό παράγοντα» δεν θα οδηγούσαν σε ακραίες καταστάσεις.
Πίστευαν πως τυχόν τουρκικές κινήσεις - για στρατιωτικές δυνάμεις μιλάμε - θα περιορίζονταν σε κάποιες ενέργειες με πρόσημο τον εντυπωσιασμό!
Δεν ήταν όμως έτσι και τα όσα ξεκίνησαν το ξημέρωμα τις 20ης Ιουλίου του 1974 σημαδεύουν ακόμη και σήμερα το μαρτυρικό νησί, όπως και τις ελληνοτουρκικές και τουρκοκυπριακές σχέσεις.
Από νωρίς...σκούρα τα πράγματα!
Το ενδεχόμενο να δημιουργηθούν απλά κάποια τουρκικά προγεφυρώματα, αποδείχτηκαν ψευδείς υποσχέσεις, με τις δυνάμεις εισβολής να δείχνουν ξεκάθαρα πως σκοπό είχαν τη διχοτόμηση του νησιού.
Η πολιτικά ευμετάβλητη κατάσταση στην Ελλάδα είχε επηρεάσει και το νησί, με αποκορύφωμα την απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Μακαρίου. Αξίζει να σημειωθεί πάντως, πως αρχικά οι δυνάμεις της ΕΛΔΥΚ και της ΕΦ, πέτυχαν να περιορίσουν την υλοποίηση των τουρκικών επιδιώξεων. Έμειναν όμως από επιμελητεία, με τραγικά αποτελέσματα όπως αποδείχτηκε!
Την ίδια ημέρα της εισβολής, στο Ελληνικό Γενικό Επιτελείο, σήμανε συναγερμός – με σκέψεις για αποστολή υποβρυχίων και μαχητικών στο νησί, ειδικά των F-4 που πρόσφατα είχαν αποκτηθεί. Ακόμη πιο χειροπιαστή κίνηση ήταν η αποστολή ισχυρής δύναμης καταδρομών στην Κύπρο. Έτσι διατάχτηκε η υλοποίηση της επιχείρησης ΝΙΚΗ! Μιας επιχείρησης που στόχο είχε την ενίσχυση της άμυνας στην Λευκωσία κι ιδίως, στην περιοχή του αεροδρομίου της.
Στη Σούδα σήμανε συναγερμός και μέσα σε λίγες ώρες εκεί μετακινήθηκαν 30 μεταγωγικά αεροσκάφη, 20 Noratlas και 10 Dakotas. Με αυτά και υπό ειδικές συνθήκες – σιγή ασυρμάτου, «πτήση χαμηλή και με τα μάτια», άνευ συνοδεία μαχητικών -- ώστε να μην γίνει αντιληπτό κάτι. 318 καταδρομείς με πλήρη φόρτο και οπλισμό θα μεταφέρονταν στο νησί. Επρόκειτο για την ιστορική Α` Μοίρα Καταδρομών. Θα ξεκινούσαν στις 22:30 το βράδυ της 21ης Ιουλίου με σκοπό να φτάσουν μετά από πτήση 2 ωρών στο νησί...σταδιακά.
Μείναμε στα μισά..."τραγωδία"
Δεν ξεκίνησε καλά, όμως, η επιχείρηση που είχε την ονομασία ΝΙΚΗ. Μόλις τα 15 Noratlas σηκώθηκαν, μ` ένα από αυτά τελικά να προσγειώνεται στη Ρόδο λόγω βλάβης. 5 Noratlas και οι 10 Dakotas, παρέμειναν στην Σούδα.
Στις 01:52 το πρώτο αεροσκάφος προσγειώθηκε στην Λευκωσία. Τα "15 ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΑ" είχαν φτάσει «αθέατα» στο νησί.
Η τραγωδία όμως μόλις ξεκινούσε.
Από κακή συνεννόηση, οι δυνάμεις αντιαεροπορικής άμυνας δεν είχαν ενημερωθεί για την επιχείρηση και πέρασαν τα Ελληνικά μεταγωγικά για τουρκικά……ξεκινώντας πυρά σε βάρος τους. Κι δυστυχώς τα πυρά ήταν και εύστοχα.
Οι πορτοκαλί φωτιές στο λόφο της Μακεδονίτισσας – σήμα για ασφαλή προσγείωση - επίσης καθυστέρησαν να ανάψουν! Αρκετά από τα Noratlas χτυπήθηκαν με ένα από αυτά να καταρρίπτεται, το Νο 4 – ενώ βαριά επλήγη και το Νο 6. Ένα από τα μεταγωγικά επέστρεψε στην Κρήτη χωρίς να αποβιβάσει τους Κομάντος.
Δύο νεκροί και 10 τραυματίες ήταν οι απώλειες του Νο 6. Η απόλυτη τραγωδία όμως, ήταν με το Νο 4. Οι 30 από τους 31 επιβαίνοντες (πλήρωμα και κομάντος) σκοτώθηκαν και μόνο ένας καταδρομέας κατάφερε να γλυτώσει με βαριά τραύματα. Οι άνδρες της Α` Μοίρας Καταδρομών πολέμησαν γενναία, προκαλώντας σημαντικές απώλειες στον εχθρό – τιμώντας τα «ελληνικά πράσινα μπερέ».
Τα αποτελέσματα
Τέσσερα Noratlas χάθηκαν, τα 3 στο αεροδρόμιο και το Νο 4 σε απόσταση 3 χιλιομέτρων.
Με διαταγή τα αεροσκάφη καταστράφηκαν, ενώ τα υπόλοιπα επέστρεψαν, κάποια με ζημιές.
Στο νησί πολέμησαν 278 καταδρομείς της Α` Μοίρας.
Όπως αποδείχτηκε, η επιχείρηση ΝΙΚΗ, οργανώθηκε κι αποφασίστηκε κυριολεκτικά στο πόδι, καθώς δεν υπήρχε εκ των προτέρων κάποιος σχετικός σχεδιασμός.
Επιπρόσθετα μοιραίο λάθος, ήταν η αποστολή κομάντος, για να πολεμήσουν ως Μονάδα Πεζικού!
Το καθήκον τους το έκαναν φυσικά, κρατώντας το αεροδρόμιο, αλλά ο ρόλος τους έπρεπε να είναι άλλος.
Να σημειωθεί πως επρόκειτο για την μοναδική αποστολή ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στο νησί το `74!
Υ.Γ. – Το άρθρο αφιερώνεται στον «αείμνηστο» Στρατηγό Ηλία Γλεντζέ, που το 1988, κατά τη διάρκεια της θητείας μου, τον γνώρισα ως Ανώτατο Αξιωματικό του Ε.Σ. Τα κατορθώματά του στο νησί, ακόμη μνημονεύονται!
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!