Έρευνες
Το “μακρύ χέρι” της Άγκυρας: Πώς η ΜΙΤ κυνηγά αντιφρονούντες στην Ευρώπη
Η νέα έρευνα του ant1news.gr για τις τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών, το “βαθύ κράτος” και τον καλοκουρδισμένο μηχανισμό καταστολής των αντιπάλων του καθεστώτος Ερντογάν εκτός συνόρων.
Άκουσε το άρθρο
του Χάρη Καρανίκα
Πριν από μερικές ημέρες δημοσιεύθηκε ο απολογισμός των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, της γνωστής MIT, για το έτος 2025. Με λακωνικές διατυπώσεις, σε μία παράγραφο των 16 σελίδων της έκθεσης, γινόταν λόγος για επιχειρήσεις κατά “δικτύων παραπληροφόρησης” στο εξωτερικό, βάζοντας στο στόχαστρο το Κίνημα του Γκιουλέν και τους γκιουλενιστές, τους οποίους αποκαλούν “Φετουλαχική Τρομοκρατική Οργάνωση” (FETO). Η τουρκική υπηρεσία υποστήριξε ότι η οργάνωση αυτή, έχοντας χάσει τη δυνατότητα να δράσει στο εσωτερικό της Τουρκίας, διεξήγαγε εκστρατείες παραπληροφόρησης με κέντρο το εξωτερικό - και ας είχε ο ιδρυτής της αποβιώσει από το 2024. Το αφήγημα της MIT στην πρόσφατη έκθεσή της ήταν ότι επενέβη άμεσα και εμπόδισε τις προσπάθειες της οργάνωσης να επεκτείνει τις δραστηριότητές της σε ξένα εδάφη.
Παράλληλα με αυτά τα “δίκτυα παραπληροφόρησης”, η MIT ισχυρίστηκε ότι εξουδετέρωσε “απειλές” με άλλες επιχειρήσεις εκτός συνόρων. Πιο συγκεκριμένα, επικαλούμενη τις εξελίξεις στη Συρία, η υπηρεσία διεξήγαγε στοχευμένες επιχειρήσεις, δρώντας “προληπτικά” στο έδαφος της γειτονικής χώρας, δηλαδή στο εξωτερικό, προκειμένου να αποτρέψει τη δημιουργία νέων στοιχείων που θα απειλούσαν την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας στις συνοριακές περιοχές. Επιπλέον, το 2025, η MIT εκτέλεσε κοινές διακρατικές επιχειρήσεις με τη συνεργασία ξένων χωρών –εστιάζοντας ειδικά στην ήπειρο της Αφρικής– με δεδηλωμένο σκοπό την “εξουδετέρωση” ριζοσπαστικών οργανώσεων που επιχειρούσαν από το εξωτερικό.
Πώς μεταφράζονται όμως αυτές οι "παρεμβάσεις" στη γλώσσα του ευρωπαϊκού κράτους δικαίου; Η απάντηση ήρθε τον Νοέμβριο του 2025. Εκείνο τον μήνα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προχώρησε στην έγκριση ενός βαρυσήμαντου ψηφίσματος καταδικάζοντας έντονα τις αυταρχικές πρακτικές κρατών όπως η Τουρκία. Το συγκεκριμένο ψήφισμα αποτελεί κόλαφο για την Άγκυρα, καθώς τονίζει τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία καταχρηστικά χρησιμοποιεί διεθνή νομικά εργαλεία για να εξοντώσει αντιφρονούντες.
Ανάμεσα τους και οι Ερυθρές Αγγελίες (ένα παγκόσμιο σύστημα “συναγερμού” για καταζητούμενους) που διαχειρίζεται η Interpol, η σωρεία αβάσιμων αιτημάτων έκδοσης και η αυθαίρετη ανάκληση διαβατηρίων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου σημειώνοντας και ένα αξιοσημείωτο στατιστικό: μόλις 10 καθεστώτα παγκοσμίως –μεταξύ των οποίων φιγουράρει σε περίοπτη θέση η Τουρκία– φέρουν την ευθύνη για το συντριπτικό 80% των παγκόσμιων υποθέσεων καταχρηστικής δίωξης διεθνώς. Στις αρχές δε του 2026, μια νέα αναλυτική μελέτη του ίδιου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήρθε να υπογραμμίσει ξανά το γεγονός ότι η Τουρκία παραμένει, με διαφορά, ένας από τους πρωταγωνιστές της διακρατικής καταστολής σε παγκόσμια κλίμακα. Σύμφωνα με τη μελέτη, το καθεστώς χρησιμοποιεί ακραίες τακτικές, οι οποίες περιλαμβάνουν παράνομες απελάσεις και βίαιες επιθέσεις εναντίον ακτιβιστών και δημοσιογράφων.
Η διακρατική καταστολή αποτελεί μια συστηματική, επιθετική πρακτική μέσω της οποίας αυταρχικά καθεστώτα και οι υπηρεσίες πληροφοριών τους υπερβαίνουν τα εθνικά τους σύνορα. Σκοπός τους είναι να παρακολουθήσουν, να εκφοβίσουν, να απαγάγουν ή ακόμη και να δολοφονήσουν πολιτικούς αντιπάλους, δημοσιογράφους και ακτιβιστές που έχουν αναζητήσει καταφύγιο σε τρίτες χώρες. Σε αυτό το “κάδρο”, η Τουρκία συγκαταλέγεται σταθερά στις χώρες που ασκούν τη μεγαλύτερη διακρατική καταστολή. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, η Άγκυρα ευθύνεται για ένα συντριπτικό ποσοστό των παγκόσμιων περιστατικών, εργαλειοποιώντας απροκάλυπτα κρατικούς μηχανισμούς και διεθνείς οργανισμούς για να επιτύχει τους σκοπούς της. Κύριος βραχίονας αυτής της στρατηγικής είναι η MIT, η οποία αποδεικνύεται ότι δρα ανεξέλεγκτα και στο ευρωπαϊκό έδαφος.
Παρά την αφύπνιση σε ευρωπαϊκό θεσμικό επίπεδο με το πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου και την ακόλουθη μελέτη, οι επιχειρήσεις των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών αντιμετωπίζονται με επιείκια από εθνικές δικαστικές αρχές. Τον Σεπτέμβριο του 2025, το Ανώτερο Περιφερειακό Δικαστήριο του Ντίσελντορφ εκδίκασε την υπόθεση του 58χρονου Τούρκου υπηκόου Mehmet K., ο οποίος κατηγορούνταν ότι ενεργούσε ως πληροφοριοδότης της MIT. Από τον Σεπτέμβριο του 2018 έως τον Αύγουστο του 2021, ο Mehmet K. συνέλεγε κρυφά και μετέδιδε προσωπικά δεδομένα και στοιχεία επικοινωνίας ατόμων στην περιοχή του Duren, τα οποία θεωρούσε ότι συνδέονται με το κίνημα του Γκιουλέν. Παρά τη σοβαρότητα της διείσδυσης, το δικαστήριο έκλεισε την υπόθεση επιβάλλοντας πρόστιμο 5.000 ευρώ, κρίνοντας το αδίκημα της κατασκοπείας ως ήσσονος σημασίας. Η απόφαση αυτή έστειλε το μήνυμα στην Τουρκία ότι οι επιχειρήσεις κατασκοπείας της σε γερμανικό έδαφος ενέχουν ελάχιστο νομικό κίνδυνο.
Κατά τη διάρκεια του 2024, σύμφωνα πάντα με τον επίσημο απολογισμό της, η MIT ανέφερε ότι εστίασε στην εξουδετέρωση της οργάνωσης FETΟ (η οποία παρουσίαζε αποδυνάμωση μετά τον θάνατο του ηγέτη της), επιτυγχάνοντας τον τερματισμό των δραστηριοτήτων της που είχαν ως έδρα το εξωτερικό. Επιπλέον, η υπηρεσία υποστήριξε ότι ενέτεινε τις δράσεις της εκτός συνόρων, αποτρέποντας επιτυχώς τις προσπάθειες ακροαριστερών τρομοκρατικών οργανώσεων να φθείρουν την Τουρκία. Επιπλέον, υπήρξε και η επίσημη παραδοχή της υπηρεσίας ότι, χρησιμοποιώντας τις αυξημένες επιχειρησιακές της δυνατότητες εκτός συνόρων, εντόπισε στο εξωτερικό και “μετέφερε” πίσω στην Τουρκία πολλά μέλη οργανώσεων που η Άγκυρα έχει χαρακτηρίσει “τρομοκρατικές”.
Για το 2023, στην αντίστοιχη έκθεση πεπραγμένων της, η MIT δήλωσε ότι εντόπισε και εξασφάλισε την επιστροφή στην Τουρκία υψηλόβαθμων μελών του Κινήματος του Γκιουλέν, που εμπλέκονταν σε δίκτυα εκτός συνόρων. Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι παρακολούθησε και ματαίωσε τις προσπάθειες ψυχολογικών επιχειρήσεων και δολιοφθορών που προέρχονταν από ξένες υπηρεσίες πληροφοριών, διεθνείς οργανισμούς και ξένες εταιρείες ασφαλείας. Εφαρμόζοντας το λεγόμενο “δόγμα της παγκόσμιας καταπολέμησης”, η MIT εκτέλεσε "στοχευμένες επιχειρήσεις" απευθείας σε περιοχές εκτός συνόρων, στη Συρία και σε άλλα κράτη.
Τον αμέσως προηγούμενο χρόνο, η διακρατική καταστολή είχε λάβει και διπλωματική μορφή, μέσω εκβιασμού στα πλαίσια της συμμαχίας του ΝΑΤΟ. Η Άγκυρα προσπάθησε να επιβάλει βέτο στην ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας, απαιτώντας ως αντάλλαγμα την έκδοση δεκάδων πολιτικών εξορίστων. Ανάμεσα ήταν και ο δημοσιογράφος Bulent Kenes, καθώς άλλοι δημοσιογράφοι και ακτιβιστές. Όταν το Ανώτατο Δικαστήριο της Σουηδίας μπλόκαρε την έκδοσή του Kenes, η Τουρκία χαρακτήρισε την εξέλιξη “πολύ αρνητική”, ενώ φιλοκυβερνητικά μέσα στοχοποίησαν τον δημοσιογράφο και άλλους δημοσιεύοντας τις διευθύνσεις και φωτογραφίες τους. Εντός του 2023, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE) υιοθέτησε ψήφισμα , ζητώντας ρητά από την Τουρκία να σταματήσει τον εκφοβισμό του Kenes, να σεβαστεί τις αποφάσεις της σουηδικής δικαιοσύνης και να σταματήσει να εργαλειοποιεί το βέτο στο ΝΑΤΟ ως μέσο διακρατικής καταστολής.
Σε όλα αυτά η Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς έναν παρατηρητή, αλλά έχει άμεσες συνέπειες. Η έκταση του δικτύου που έχει στήσει η Άγκυρα στη χώρα μας αποκαλύφθηκε το 2021, όταν διέρρευσαν στον ιστότοπο nordicmonitor.com άκρως απόρρητα έγγραφα της Emniyet, της Τουρκικής Γενικής Διεύθυνσης Ασφαλείας. Τα έγγραφα αυτά έριξαν φως στο εύρος των επιχειρήσεων που διεξάγουν ανενόχλητες οι τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών εντός της Ευρώπης: οι τουρκικές πρεσβείες σε διάφορες πρωτεύουσες, σε στενή συνεργασία με τους πράκτορες της MIT, παρακολουθούσαν συστηματικά τους επικριτές του προέδρου Ερντογάν που είχαν βρει καταφύγιο σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ελβετία και η Ελλάδα.
Εστιάζοντας ειδικά στη χώρα μας, τα έγγραφα ανέφεραν πως η MIT διατηρεί εκτεταμένες, διαρκείς επιχειρήσεις κατασκοπείας και ότι η υπηρεσία χρησιμοποιεί ένα ευρύ δίκτυο πληροφοριοδοτών με σκοπό να εντοπίσει, να χαρτογραφήσει και να παρακολουθήσει στενά πολιτικούς εξόριστους. Ένα από τα θύματα αυτής της παρακολούθησης ήταν και ο 31χρονος εξόριστος με τα αρχικά "D.A.", η περίπτωση του οποίου αναφερόταν μέσα στα αρχεία που διέρρευσαν. Ακόμη πιο ανησυχητικό ήταν το στοιχείο που αποκάλυπτε ότι πράκτορες της MIT έχουν καταφέρει να διεισδύσουν ακόμη και μέσα σε καταυλισμούς προσφύγων στην Ελλάδα.
Η επιθετική τακτική στρατολόγησης πληροφοριοδοτών και πρακτόρων επί ελληνικού εδάφους καταδείχθηκε έντονα λίγο νωρίτερα, τον Δεκέμβριο του 2020. Τότε, η ελληνική αστυνομία προχώρησε στη σύλληψη ενός Έλληνα υπηκόου, ο οποίος εργαζόταν στο τουρκικό προξενείο στο νησί της Ρόδου. Ο εν λόγω υπάλληλος βρέθηκε αντιμέτωπος με την κατηγορία της κατασκοπείας υπέρ του τουρκικού κράτους, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο οι τουρκικές διπλωματικές αντιπροσωπείες μετατρέπονται σε κέντρα κατασκοπείας.
Ο αντίκτυπος στην Ελλάδα φαίνεται και μέσω της κατάχρησης διεθνών μηχανισμών. Η Ελλάδα, μαζί με άλλα ευρωπαϊκά κράτη, βρέθηκε αντιμέτωπη με τη μαζική κατάχρηση του συστήματος της Interpol από την Άγκυρα, η οποία εξέδιδε χιλιάδες Ερυθρές Αγγελίες και καταχωρούσε διαβατήρια ως “κλεμμένα” για να παγιδεύσει αντιφρονούντες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Βέλγου ακτιβιστή Bahar Kimyongur, ο οποίος έχει προσαχθεί και κρατηθεί κατά καιρούς στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Ολλανδία λόγω της τακτικής της Τουρκίας να εργαλειοποιεί ένα διεθνές όργανο επιβολής του νόμου για να ασκεί πολιτικές διώξεις.
Αν και οι επιχειρήσεις κορυφώθηκαν τα τελευταία χρόνια, περιστατικά των προηγούμενων ετών δείχνουν ότι η τουρκική διακρατική καταστολή αποτελεί θεμελιώδη πολιτική του τουρκικού κράτους που χτίζεται εδώ και πάνω από μια δεκαετία, με το δίκτυο της MIT να έχει αρχίσει ήδη να αναπτύσσεται στην Ευρώπη πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016.
Η πιο αιματηρή ενέργεια της διακρατικής καταστολής της Τουρκίας σε ευρωπαϊκό έδαφος σημειώθηκε τον Ιανουάριο του 2013, όταν τρεις Κούρδισσες ακτιβίστριες εκτελέστηκαν στο Παρίσι. Ανάμεσά τους ήταν η ιδρυτική μορφή του PKK, Sakine Cansiz.
Ο βασικός ύποπτος, Omer Guney, συνελήφθη γρήγορα από τις γαλλικές αρχές, με την έρευνα να αποκαλύπτει πως ο Guney είχε πραγματοποιήσει δεκάδες τηλεφωνήματα και ταξίδια στην Τουρκία λίγο πριν τις δολοφονίες. Τον επόμενο χρόνο, διέρρευσε ηχητικό απόσπασμα και ένα έγγραφο της MIT, το οποίο ανέφερε την εντολή προς τον πράκτορα με την κωδική ονομασία “Λεγεωνάριος” να “εξουδετερώσει” την Cansiz με αντίτιμο το ποσό των 6.000 ευρώ για τις “υπηρεσίες” του. Παρότι ο Guney πέθανε στη φυλακή το 2016 προτού δικαστεί, τα στοιχεία που υποδείκνυαν την εμπλοκή του τουρκικού κράτους έκαναν τις γαλλικές αρχές το 2019, μετά από ενέργειες των οικογενειών των θυμάτων, να ανοίξουν εκ νέου την έρευνα για να διερευνηθεί ο ακριβής ρόλος της ΜΙΤ στις εκτελέσεις. H υπόθεση παραμένει ανοικτή, αλλά έχει βαλτώσει, καθώς οι γαλλικές μυστικές υπηρεσίες αρνούνται να αποχαρακτηρίσουν έγγραφα και υλικό ώστε να ενταχθούν στον φάκελο της υπόθεσης.
Παράλληλα, στη Γερμανία το 2015 το δίκτυο κατασκοπείας υπέστη πλήγμα, όταν ο Muhammet Taha Gergerlioglu, ο οποίος όπως αναφέρθηκε στον γερμανικό Τύπο ήταν στέλεχος της MIT και σύμβουλος του Ερντογάν, συνελήφθη για ηγεσία δικτύου που συγκέντρωνε πληροφορίες για Τούρκους αντιφρονούντες. Η Άγκυρα διέψευσε αυτές τις αναφορές, ωστόσο, ο Gergerlioglu, παρέμεινε προφυλακισμένος μόνο 11 μήνες και αφέθηκε ελεύθερος κατόπιν παρασκηνιακών πολιτικών διεργασιών, σύμφωνα με πληροφορίες.
Μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του Ιουλίου 2016, η Τουρκία μετέτρεψε τη διακρατική καταστολή σε κεντρικό πυλώνα της εξωτερικής της πολιτικής με τη μαζική κατάχρηση του συστήματος των Ερυθρών Αγγελιών της Interpol να προκαλεί διεθνείς αντιδράσεις. Για παράδειγμα, το 2017, όταν συνελήφθησαν συνελήφθησαν στην Ισπανία ο συγγραφέας Dogan Akhanli και ο δημοσιογράφος Hamza Yalcin, η Άνγκελα Μέρκελ προχώρησε σε δηλώσεις για την πολιτική εργαλειοποίηση διεθνών οργανισμών από την Τουρκία.
Κι όταν τα νομικά εργαλεία αποτύγχαναν και τα ευρωπαϊκά δικαστήρια απέρριπταν τα αιτήματα έκδοσης, η MIT δεν δίσταζε να προχωρήσει σε μυστικές επιχειρήσεις για την παράδοση διωκόμενων αντιφρονούντων, σε συνεργασία με υπηρεσίες ξένων κρατών. Το 2016, η Βουλγαρία απέλασε παράνομα στην Τουρκία τον Abdullah Buyuk, παρακάμπτοντας τις αποφάσεις των δικών της δικαστηρίων που είχαν κρίνει ότι η δίωξή του ήταν πολιτική. Το 2018 η Μολδαβία παρέδωσε παράνομα επτά Τούρκους εκπαιδευτικούς στη MIT, μια πράξη για την οποία το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδίκασε ομόφωνα τη χώρα το 2019.
Στον αντίποδα, τον Ιούνιο του 2018, η ομοσπονδιακή εισαγγελία της Ελβετίας εξέδωσε εντάλματα σύλληψης για δύο Τούρκους διπλωμάτες, οι οποίοι το 2016 σχεδίασαν να ναρκώσουν και να απαγάγουν έναν επιχειρηματία που συνδεόταν με το κίνημα Γκιουλέν. Το Ελβετικό Υπουργείο Εξωτερικών αιτήθηκε την ποινική δίωξή τους, διαμηνύοντας πως η διπλωματική ασυλία δεν καλύπτει πράξεις κατασκοπείας και απαγωγής.
H παρεμβατικότητα της τουρκικής ηγεσίας σε ευρωπαϊκό έδαφος κορυφώθηκε τον Φεβρουάριο του 2017 στη Γερμανία. Κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, ο τότε επικεφαλής της MIT Hakan Fidan φέρεται να παρέδωσε στον διοικητή της γερμανικής BND μια λίστα 300 ονομάτων υποτιθέμενων γκιουλενιστών στη Γερμανία, απαιτώντας την παρακολούθησή τους. Αντί να υπακούσουν, οι γερμανικές αρχές προειδοποίησαν τα στοχοποιημένα πρόσωπα για τον κίνδυνο και άνοιξαν έρευνες κατά ιμάμηδων της υπηρεσίας θρησκευτικών υποθέσεων Diyanet, που λειτουργούσαν ως δίκτυο κατασκοπείας της Άγκυρας.
Στη Γαλλία, η τουρκική διακρατική καταστολή εκφράστηκε και μέσω της ωμής βίας που άσκησαν εξτρεμιστικές εθνικιστικές ομάδες, στενά συνδεδεμένες με το ίδιο το τουρκικό κράτος. Τον Νοέμβριο του 2020 η γαλλική κυβέρνηση αναγκάστηκε να διατάξει την επίσημη απαγόρευση της οργάνωσης των “Γκρίζων Λύκων”, ύστερα από μια σειρά βίαιων επιθέσεων, καθώς και βανδαλισμών που σημειώθηκαν στο ιερό μνημείο της Αρμενικής Γενοκτονίας, το οποίο βρίσκεται κοντά στην πόλη της Λυών. Εκεί, τα φανατικά μέλη της οργάνωσης βεβήλωσαν το μνημείο και έγραψαν πάνω του το όνομα της οργάνωσής τους, καθώς και τα αρχικά “RTE”, τα οποία παραπέμπουν ευθέως στο όνομα Recep Tayyip Erdogan. Σημειώνεται ότι οι Γκρίζοι Λύκοι δρουν ως άτυπος βραχίονας του κόμματος MHP του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, στενού συμμάχου και κυβερνητικού εταίρου του Ερντογάν.
Η Τουρκία από την πλευρά της αντέδρασε έντονα στην απαγόρευση, αρνούμενη την ύπαρξη (!) της οργάνωσης και κατηγόρησε τη Γαλλία ότι υποθάλπει τρομοκράτες, ενώ το 2021, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δημοσίευσε έκθεση προτείνοντας την ένταξη των Γκρίζων Λύκων στη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων της ΕΕ. Η έκθεση ανέδειξε τη ρατσιστική και φασιστική ιδεολογία της ομάδας, καθώς και τη σχέση της με επιθέσεις κατά Κούρδων σε χώρες όπως η Γερμανία και η Αυστρία. Επιθέσεις συνεχίστηκαν και μετέπειτα: τον Ιούλιο του 2021, ο Τούρκος εξόριστος δημοσιογράφος ξυλοκοπήθηκε άγρια έξω από το σπίτι του στο Βερολίνο, με τους δράστες να τον προειδοποιούν να σταματήσει να επικρίνει την τουρκική κυβέρνηση.
Από τις επιχειρήσεις της MIT που κλιμακώνονται εκτός συνόρων το τελευταίο διάστημα, έως τη χειραγώγηση διεθνών εργαλείως όπως οι Ερυθρές Αγγελίες της Interpol, τη στρατολόγηση διπλωματών σε ρόλο κατασκόπων και την αξιοποίηση υπερεθνικιστικών ομάδων, καθίσταται σαφές ότι το “μακρύ χέρι” της Άγκυρας δεν γνωρίζει σύνορα. Το γεγονός δε ότι μεγάλο πλήθος περιστατικών παρατηρούνται συστηματικά για περισσότερο από μία δεκαετία δείχνει ξεκάθαρα ότι πρόκειται για έναν καλοκουρδισμένο μηχανισμό διακρατικής καταστολής, ο οποίος απειλεί τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!